Νέες αλλαγές στο χωροταξικό σχεδιασμό και την περιβαλλοντική αδειοδότηση

Συστάσεις της τρόικας για επίλυση των προβλημάτων

Ο χωροταξικός σχεδιασμός και η περιβαλλοντική αδειοδότηση θα εξετασθούν αύριο Τρίτη στην Ειδική Μόνιμη Επιτροπή Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής.

Η Επιτροπή θα συνεδριάσει με θέμα ημερήσιας διάταξης «Περιβάλλον και Ανάπτυξη». Τα μέλη της Επιτροπής έχουν κληθεί να ενημερώσουν ο Καθηγητής κ. Γ. Στουρνάρας, Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών, ο κ. Ευθύμιος Βιδάλης, Αντιπρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών και ο κ. Γ. Κοτρωνιάς, Δήμαρχος Λαμιέων και Πρόεδρος της Επιτροπής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδας.

Η συζήτηση αναμένεται να επικεντρωθεί στο χωροταξικό σχεδιασμό και στην περιβαλλοντική αδειοδότηση, όπου διαπιστώνονται χρόνιες αγκυλώσεις που σχετίζονται με την γραφειοκρατία, τις χρονοβόρες διαδικασίες και το σύνθετο χαρακτήρα της αδειοδότησης, αλλά και τις πιέσεις που ασκούν οι τοπικές κοινωνίες. Μάλιστα, τις ίδιες επισημάνσεις έχει κάνει και η τρόικα και έχει ζητήσει από τη Κυβέρνηση τον συντονισμό των συναρμόδιων υπουργείων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων.

Το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών χαρακτηρίζει τα σοβαρά - χωροθετικά προβλήματα που συναντούν οι επιχειρήσεις κατά την εγκατάστασή τους στη χώρα μας ως τα σημαντικότερα εμπόδια των επενδύσεων στην Ελλάδα. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, το πρόβλημα της χωροθέτησης οφείλεται πρωτίστως στην έλλειψη κατάλληλων και αξιόπιστων πολεοδομικών ρυθμίσεων που να καθορίζουν με σαφήνεια τις επιτρεπόμενες ανά περιοχή χρήσεις γης, τους όρους δόμησης και τους λοιπούς κανόνες ανάπτυξης των ακινήτων.

Έτσι, αν και από το 1997 η πολεοδομική νομοθεσία έχει καταστήσει υποχρεωτική την κάλυψη όλων των πρωτοβαθμίων ΟΤΑ της χώρας με σχέδια χρήσεων γης (ΓΠΣ και ΣΧΟΟΑΠ), οι σχετικές διαδικασίες έχουν καθυστερήσει υπέρμετρα με αποτέλεσμα ακόμη και τα σχέδια που έχουν εν τω μεταξύ συνταχθεί να έχουν σε μεγάλο βαθμό απολέσει την επικαιρότητά τους και να χρήζουν ήδη αναθεώρησης πριν από την έγκρισή τους.

Σε κάθε περίπτωση, εκτιμάται πως η έναρξη λειτουργίας των νέων Καλλικρατικών Δήμων 2011 θα καταστήσει αναγκαία την επανασύνταξη των σχεδίων αυτών ή ακόμη και αυτή καθαυτή την αλλαγή των εξουσιοδοτικών διατάξεων στις οποίες στηρίζεται η έγκρισή τους (άρθρα 4-6 ν. 2508/1997). Σε αυτό συμφωνεί και η ΚΕΔΚΕ.

Η έλλειψη κατάλληλων χωρικών ρυθμίσεων δεν είναι πάντως η μοναδική όψη του προβλήματος. Όπως αναφέρουν αναλυτές του ΙΟΒΕ, οι σοβαρές παρενέργειες για το επιχειρείν και ευρύτερα για την επενδυτική κινητικότητα φαίνεται να δημιουργεί και η «χωρική υπερρύθμιση». Η τελευταία εκδηλώνεται με τρεις ιδίως τρόπους:

α) Πρώτον, με την ύπαρξη επάλληλων χωροθετικών ρυθμίσεων σε διάφορα επίπεδα σχεδιασμού, με αποτέλεσμα το ίδιο θέμα (π.χ. η δημιουργία μίας Βιομηχανικής Περιοχής ή ενός Τεχνολογικού Πάρκου) να ρυθμίζεται ταυτόχρονα, ενδεχομένως δε και αντιφατικά, σε διαφορετικής κλίμακας και κανονιστικής πυκνότητας σχέδια.

β) Δεύτερον, με τη συμπερίληψη άκρως λεπτομερών και άκαμπτων ρυθμίσεων σε επιμέρους χωροταξικά και πολεοδομικά σχέδια με αποτέλεσμα την αδυναμία προσαρμογής τους στις κατ’ ιδίαν εξεταζόμενες ατομικές περιπτώσεις (π.χ. λεπτομερής ρύθμιση της θέσης, της όδευσης ή ακόμη και του τρόπου κατασκευής έργων στα Ρυθμιστικά Σχέδια και τα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια χωρίς να έχουν προηγηθεί οι αναγκαίες τεχνικές μελέτες).

γ) Τέλος, με τη διατήρηση σε ισχύ πολλών ειδικών χωροθετικών διαδικασιών που επιμηκύνουν σημαντικά τον χρόνο της χωροθέτησης, διογκώνουν το οικονομικό κόστος και αποθαρρύνουν τις επενδυτικές πρωτοβουλίες (π.χ. άδεια χρήσης και εκτέλεσης έργων στον αιγιαλό και την παραλία, έγκριση για επέμβαση σε ακίνητα μνημεία και στο περιβάλλον τους, έγκριση για επέμβαση σε δασική έκταση, κ.λπ.).

Η αδυναμία συντονισμού των ειδικών αυτών διαδικασιών με τη γενική περιβαλλοντική αδειοδότηση επιτείνει την ανασφάλεια δικαίου κάθε χωροθετικού εγχειρήματος. Το πρόβλημα προσλαμβάνει εκρηκτικές διαστάσεις στις εκτός σχεδίου και εκτός ορίων οικισμών περιοχές της χώρας, στις οποίες κατευθύνεται ο κύριος όγκος των επιχειρηματικών χωροθετήσεων.

Δεν είναι μάλιστα σπάνιο το φαινόμενο επενδύσεων οι οποίες, αν και κρίνονται καταρχήν κατάλληλες από χωροταξικής και περιβαλλοντικής απόψεως (λαμβάνοντας έγκριση περιβαλλοντικών όρων), «παγιδεύονται» στη συνέχεια στις ατραπούς της δασικής ή και της αρχαιολογικής νομοθεσίας, με αποτέλεσμα την μακρά καθυστέρηση ή ακόμη και τη ματαίωσή τους.

Πρόσθετο εμπόδιο για τη χωροθέτηση των επιχειρήσεων γεννάται από την ύπαρξη παλαιών και ήδη ανεπίκαιρων ή και παρωχημένων πολεοδομικών και χωροταξικών σχεδίων που, χωρίς ποτέ να έχουν αξιολογηθεί ως προς τα αποτελέσματά τους, συνεχίζουν να ισχύουν, συχνά σε πλήρη αναντιστοιχία με την οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα των περιοχών που φιλοδοξούν να ρυθμίσουν.

Η τρόικα έχει ενημερωθεί για τις απόψεις του ΙΟΒΕ τα οποίες θεωρεί ρεαλιστικές και αρκούντως περιγραφικές και έχει ζητήσει από τα υπουργεία Περιβάλλοντος, Οικονομικών και Περιφερειακής Ανάπτυξης να προχωρήσουν με συντονισμένο τρόπο στην επίλυση των προβλημάτων που προκαλούν οι απαρχαιωμένος χωροταξικός σχεδιασμός και οι καθυστερήσεις στην περιβαλλοντική αδειοδότηση.

Οικολόγοι υπέρ Μπιρμπίλη για τις Natura

Να μην υπαναχωρήσει στις πιέσεις των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ όσον αφορά το νομοσχέδιο για την προστασία των περιοχών Νatura ζητούν 10 περιβαλλοντικές οργανώσεις της χώρας από την υπουργό Περιβάλλοντος Τίνα Μπιρμπίλη.

Σε ανακοίνωσή τους αναφέρουν ότι το νομοσχέδιο βαδίζει σε μια προφανώς θετική πορεία για την αποτελεσματική προστασία του βιολογικού μας πλούτου.

Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις ζητούν να σταματήσει τώρα το «θέατρο του οικολογικού παραλόγου που παίζεται στη Βουλή».

Καλούν επίσης την υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής να επιμείνει στην σχετική διάταξη.

Οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ τονίζουν ότι δεν είναι ικανοποιημένοι και επιφυλάσσονται ακόμη και να καταψηφίσουν την επίμαχη διάταξη στην Ολομέλεια.

Τονίζεται ότι στο άρθρο 9, εξακολουθεί να προβλέπεται ελάχιστο όριο αρτιότητας και κατάτμησης τα 10 στρέμματα. Δίνεται ωστόσο η δυνατότητα κατ' εξαίρεση δόμησης και στα 4 στρέμματα. Καταργούνται ωστόσο οριστικά όλες οι παρεκκλίσεις που επέτρεπαν δόμηση σε οικόπεδα μικρότερα των 4 στρεμμάτων.

Επίσης, όσοι κατέχουν οικόπεδα οκτώ ή περισσοτέρων στρεμμάτων δεν έχουν δυνατότητα κατάτμησης και εξασφάλισης περισσότερων αδειών δόμησης.

http://www.skai.gr/news/environment/article/162612/oikologoi-uper-birbili-gia-tis-natura-/

Η Τ. Μπιρμπίλη υποβαθμίζει την υπαναχώρηση από τη δόμηση στα 10 στρέμματα

Σταυρογιάννη Λ.

 

Ημερομηνία δημοσίευσης: 20/01/2011

 

Nα υποβαθμίσει την απάλειψη της πρόβλεψης για απαγόρευση της δόμησης στις ιδιοκτησίες με αρτιότητα τεσσάρων στρεμμάτων εντός του Δικτύου Natura 2000 μετά τις αντιδράσεις των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ επιχείρησε χθες η υπουργός ΠΕΚΑ Τ. Μπιρμπίλη μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό "Στο Κόκκινο". Χαρακτήρισε τομή το γεγονός ότι η διάταξη του νομοσχεδίου για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας καταργεί το σύνολο των παρεκκλίσεων για δόμηση σε 500 μ. και 750 μ. και αφαιρεί τη δυνατότητα κατάτμησης, ρυθμίσεις οι οποίες έχουν οδηγήσει στον κατακερματισμό της υπαίθρου και την υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος.

Βουλή: Λεκτικοί προπηλακισμοί βουλευτών προς οικολόγους

  Ημερομηνία δημοσίευσης: 20/01/2011

 

Οι εκπρόσωποι του πελατειακού κράτους συνέχισαν και χθες στη Βουλή να αντιδρούν στην προσπάθεια ρύθμισης της "οικιστικής ανάπτυξης" στις περιοχές Natura δημιουργώντας ένα υπερκομματικό πεδίο συνεργασίας. Την ίδια ώρα, οι περιβαλλοντικοί φορείς εξέφραζαν στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή τη σαφή αντίθεσή τους στην υπαναχώρηση της υπουργού Περιβάλλοντος Τίνας Μπιρμπίλη, η οποία τώρα προτείνει να μπορούν να οικοδομήσουν όσοι σήμερα κατέχουν 4 στρέμματα, αλλά από την ψήφιση του νόμου και μετά το δικαίωμα θα το έχουν μόνον όσοι κατέχουν οικόπεδα έκτασης 10 στρεμμάτων.

Αλαγές στην Εκτός Σχεδίου Δόμηση

Δεν φτάνουν τα 4 στρέμματα!

Σαρωτικές αλλαγές στο σημερινό καθεστώς της εκτός σχεδίου δόμησης προαναγγέλλει το υπουργείο Περιβάλλοντος. Από τον νέο χρόνο, αν επαληθευτούν οι πληροφορίες, δεν θα μπορεί να εκδοθεί οικοδομική άδεια για γήπεδα κάτω των δύο στρεμμάτων, ενώ σε ορισμένες περιοχές (Αττική, νησιά, παράκτιες ζώνες) δεν θα αρκούν ούτε τα 4 στρέμματα.

Στο νομοσχέδιο για τα δάση, που κατατέθηκε χθες στη Βουλή, περιλαμβάνεται διάταξη που προβλέπει την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος το οποίο θα ρυθμίζει «τους όρους και περιορισμούς δόμησης γηπέδων που βρίσκονται είτε εκτός των ρυμοτομικών σχεδίων των πόλεων, κωμών και οικισμών, είτε εκτός των ορίων νομίμων υφισταμένων προ του 1923 οικισμών που στερούνται ρυμοτομικού σχεδίου, καθώς επίσης κάθε άλλο σχετικό ζήτημα» (άρθρο 30, παράγραφος 1).

Ως το τέλος του χρόνου, σύμφωνα με πληροφορίες, καταργούνται οι παρεκκλίσεις του Προεδρικού Διατάγματος του 1985, το οποίο σε ορισμένες κατηγορίες ακινήτων (π.χ. έχουν πρόσοψη σε εθνικούς, νομαρχιακούς ή δημοτικούς δρόμους) επιτρέπει την έκδοση οικοδομικής άδειας σε γήπεδα με επιφάνεια μόλις 750 τετ. μέτρων.

Οι προτάσεις έχουν διατυπωθεί από ομάδα ειδικών του υπουργείου Περιβάλλοντος και αναμένεται να οριστικοποιηθούν ώς το τέλος Οκτωβρίου, για να ακολουθήσει δημόσια διαβούλευση. Μεταξύ άλλων προβλέπουν την κατηγοριοποίηση των περιοχών της χώρας και τη θέσπιση ειδικών όρων δόμησης στα εκτός σχεδίου γήπεδα. Συγκεκριμένα:

* Στο ηπειρωτικό τμήμα της Αττικής, όπου θα απαιτούνται γήπεδα 20 στρεμμάτων για την έκδοση οικοδομικής άδειας. Ειδικά σε προστατευόμενες περιοχές (π.χ. ορεινοί όγκοι, βιότοποι), η αρτιότητα θα ανεβαίνει στα 40 στρέμματα.

* Στα νησιά και τις παράκτιες ζώνες της ηπειρωτικής χώρας, όπου θα απαιτούνται 6 ή και 8 στρέμματα.

* Στη ζώνη γύρω από τους μικρούς οικισμούς που δεν διαθέτουν εγκεκριμένο πολεοδομικό σχέδιο και δεν ανήκουν στις δύο παραπάνω κατηγορίες, θα επιτρέπεται να εκδοθεί άδεια δόμησης για γήπεδα με εμβαδόν τουλάχιστον 2 στρέμματα.

Οι προτάσεις συνδυάζονται με την επίσπευση των διαδικασιών ένταξης περιοχών στο σχέδιο και την ολοκλήρωση των πολεοδομικών μελετών που «σέρνονται» από χρόνια.

Στο ίδιο νομοσχέδιο διασαφηνίζονται οι εγγυήσεις προς τους ιδιοκτήτες που θα «τακτοποιήσουν» παρανομίες σε ημιυπαίθριους, πιλοτές, υπόγεια, σοφίτες κ.λπ. Υπάρχει ρητή διάταξη (άρθρο 30, παράγραφος 6) όπου διασαφηνίζεται ότι, εκτός από τις οιεσδήποτε εισφορές φορέων κοινωνικής ασφάλισης, δεν οφείλονται αναδρομικά «οποιοιδήποτε φόροι για μεταβιβάσεις του ακινήτου».

Με άλλη διάταξη επεκτείνεται η υποχρέωση για έκδοση ενεργειακής ταυτότητας και στα εξοχικά, ανεξάρτητα αν η χρήση τους δεν υπερβαίνει τους τέσσερεις μήνες το χρόνο, όπως ορίζει στις εξαιρέσεις του ο νόμος 3661/2007. Τέλος ορίζεται ότι το νέο Ρυθμιστικό, με ορίζοντα την επόμενη δεκαετία, θα αφορά ολόκληρη την Αττική και όχι μόνον το Λεκανοπέδιο όπως ισχύει σήμερα.

http://www.enet.gr/?i=issue.el.home&date=22/09/2010&id=205460


Αλλαγές στην εκτός σχεδίου δόμηση διά χειρός υπουργού

Γιώργος Λιαλιος

Αλλαγές στην εκτός σχεδίου δόμηση προαναγγέλλει το υπουργείο Περιβάλλοντος.

Με τροπολογία, που συμπεριελήφθη στο σχέδιο νόμου για το πράσινο ταμείο και τους δασικούς χάρτες, το οποίο κατατέθηκε χθες στη Βουλή, ο υπουργός εξουσιοδοτείται να προτείνει με Προεδρικό Διάταγμα νέες γενικές κατευθύνσεις για τη δόμηση εκτός ορίων πόλεων και οικισμών. Το επίμαχο σχέδιο νόμου κατατέθηκε χθες με περαιτέρω αλλαγές τον τρόπο λειτουργίας του Πράσινου Ταμείου, αλλά και τη διαδικασία κατάρτισης δασικών χαρτών. Εκτός από τις βασικές αλλαγές που αποκάλυψε η «Κ» την προηγούμενη εβδομάδα (βλ. «Κ» 18.9), περιλαμβάνονται και τα εξής:

- Παρέχεται εξουσιοδότηση στον υπουργό Περιβάλλοντος να ρυθμίσει με Προεδρικό Διάταγμα αλλαγές στη νομοθεσία για τη δόμηση σε εκτός σχεδίου περιοχές. Με την τροπολογία αυτή, το υπουργείο προετοιμάζει το έδαφος για γενικευμένες αλλαγές. Η υπουργός κ. Τίνα Μπιρμπίλη είχε στο παρελθόν εκφραστεί υπέρ του περιορισμού της δόμησης εκτός σχεδίου.

- Διευκρινίζεται ότι οι ιδιοκτήτες παράνομου ημιυπαίθριου που θα «δηλωθεί» στο κράτος δεν οφείλουν αναδρομικά φόρο μεταβίβασης ακινήτου.

- Δίνεται περιθώριο ενός έτους προκειμένου να επανεξεταστούν οι περιπτώσεις «ρύθμισης» διακατεχόμενων δασών, που προβλέπονταν σε παλαιότερο νόμο.

- Η υπουργός Περιβάλλοντος διατηρεί έως το τέλος του έτους την τελική απόφαση για την έγκριση σημειακών αλλαγών δίπλα στο βασικό οδικό δίκτυο Αττικής και Θεσσαλονίκης.

- Επεκτείνεται η εφαρμογή των διατάξεων του νόμου για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων και στις εξοχικές κατοικίες.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_1_22/09/2010_415871


«Παράθυρο» για κατάργηση της αρτιότητας των 4 στρεμμάτων ανοίγει το υπουργείο Περιβάλλοντος



«Παράθυρο» για κατάργηση της αρτιότητας των 4 στρεμμάτων στα εκτός σχεδίου οικόπεδα, φαίνεται πως ανοίγει το υπουργείο Περιβάλλοντος, σύμφωνα με διάταξη που περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο για τα δάση που κατατέθηκε την Τρίτη στη Βουλή.

Η διάταξη προβλέπει την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος το οποίο θα ρυθμίζει «τους όρους και περιορισμούς δόμησης γηπέδων που βρίσκονται είτε εκτός των ρυμοτομικών σχεδίων των πόλεων, κωμών και οικισμών, είτε εκτός των ορίων νομίμων υφισταμένων προ του 1923 οικισμών που στερούνται ρυμοτομικού σχεδίου, καθώς επίσης κάθε άλλο σχετικό ζήτημα» (άρθρο 30, παράγραφος 1).

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται η εφημερίδα Ελευθεροτυπία, ως το τέλος του χρόνου θα καταργηθούν οι παρεκκλίσεις του Προεδρικού Διατάγματος του 1985, το οποίο σε ορισμένες κατηγορίες ακινήτων (όπως αυτά που έχουν πρόσοψη σε εθνικούς, νομαρχιακούς ή δημοτικούς δρόμους) επιτρέπει την έκδοση οικοδομικής άδειας σε γήπεδα με επιφάνεια μόλις 750 τετραγωνικών μέτρων.

Οι προτάσεις έχουν διατυπωθεί από ομάδα ειδικών του υπουργείου και αναμένεται να οριστικοποιηθούν ώς το τέλος Οκτωβρίου, για να ακολουθήσει δημόσια διαβούλευση. Μεταξύ άλλων, προβλέπουν την κατηγοριοποίηση των περιοχών της χώρας και τη θέσπιση ειδικών όρων δόμησης στα εκτός σχεδίου γήπεδα.

Συγκεκριμένα:

* Στο ηπειρωτικό τμήμα της Αττικής, όπου θα απαιτούνται γήπεδα 20 στρεμμάτων για την έκδοση οικοδομικής άδειας. Ειδικά σε προστατευόμενες περιοχές (ορεινοί όγκοι, βιότοποι), η αρτιότητα θα ανεβαίνει στα 40 στρέμματα.

* Στα νησιά και τις παράκτιες ζώνες της ηπειρωτικής χώρας, όπου θα απαιτούνται 6 ή και 8 στρέμματα.

* Στη ζώνη γύρω από τους μικρούς οικισμούς που δεν διαθέτουν εγκεκριμένο πολεοδομικό σχέδιο και δεν ανήκουν στις δύο παραπάνω κατηγορίες, θα επιτρέπεται να εκδοθεί άδεια δόμησης για γήπεδα με εμβαδόν τουλάχιστον 2 στρέμματα.

Οι προτάσεις συνδυάζονται με την επίσπευση των διαδικασιών ένταξης περιοχών στο σχέδιο και την ολοκλήρωση των πολεοδομικών μελετών που βρίσκονται σε στασιμότητα για πολλά χρόνια.

Δόμηση στις αποχαρακτηρισμένες δασικές εκτάσεις

Παράλληλα, σύμφωνα με Το Βήμα, με «υποχωρήσεις» και αλλαγές κατατέθηκε στη Βουλή το σχέδιο νόμου για την κύρωση των δασικών χαρτών και το Πράσινο Ταμείο.

Το υπουργείο Περιβάλλοντος υποχώρησε σε ό,τι αφορά τα αδόμητα τμήματα δασικών εκτάσεων σε όλη τη χώρα, οι οποίες έχουν χτιστεί με ευθύνη του κράτους (όπως ο Άγιος Στέφανος και η Άνοιξη στην Αττική) και νόμιμες οικοδομικές άδειες.

Στη συνέχεια, όμως, οι αποφάσεις στις οποίες βασίστηκαν οι άδειες κρίθηκαν παράνομες από τη Δικαιοσύνη.

Τον περασμένο Ιούνιο, η αρχική μορφή του νομοσχεδίου που παρουσίασε το υπουργείο προέβλεπε ότι στις εκτάσεις αυτές τα αδόμητα οικόπεδα θα χαρακτηρίζονται υποχρεωτικά άλση ή πάρκα.

Τελικά, τα σχέδια άλλαξαν και στο νομοσχέδιο αφαιρέθηκε η λέξη «υποχρεωτικά» και προστέθηκε ότι θα οικοδομούνται «με ειδικούς όρους και περιορισμούς δόμησης».

Το υπουργείο Περιβάλλοντος με τις νέες ρυθμίσεις επιδιώκει την επίλυση χρόνιων προβλημάτων δόμησης αλλά και έκδοσης οικοδομικών αδειών, σε περιοχές της χώρας οι οποίες κάποτε ήταν δασικές και έχουν πλέον οικοδομηθεί.

Η παρέμβαση αυτή αφορά περισσότερα από 35.000 στρέμματα δασών, δασικών ή αναδασωτέων εκτάσεων σε όλη τη χώρα, τα οποία έχουν συμπεριληφθεί σε οριοθετήσεις οικισμών (πριν το 1923) ή σε σχέδια πόλεως που δεν έχουν εγκριθεί.

http://news.in.gr/economy/article/?aid=1231060082

Eneropa: η θαυμαστή, μελλοντική «πράσινη» Ευρώπη

απο την ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
Του ΒΑΓΓΕΛΗ ΒΑΓΓΕΛΑΤΟΥ



Για τους περισσότερους σκληροπυρηνικούς οικολόγους η Αρχιτεκτονική είναι η «χειρότερη» από τις εφαρμοσμένες τέχνες. Το χτίσιμο απαιτεί τεράστιες ποσότητες ενέργειας για να παρέμβει στο φυσικό τοπίο και τα «παράγωγά» του θα συνεχίσουν να απορροφούν ενέργεια και να αποβάλλουν ρύπους για όσο υπάρχουν.Χιλιάδες σχέδια προσπαθούν να αντιστρέψουν αυτή την εικόνα, με πράσινα κτήρια ή πράσινες πόλεις. Αλλά ο Ρεμ Κούλχαας, διάσημος Ολλανδός αρχιτέκτονας, θεωρητικός της Αρχιτεκτονικής, καθηγητής Ντιζάιν στο Χάρβαρντ και η εταιρεία του ΟΜΑ (Office of Metropolitan Architecture) σχεδίασαν το πιο φιλόδοξο, ίσως, πράσινο πρότζεκτ στη σύγχρονη ιστορία. Το «Roadmap 2050», όπως το ονόμασαν, είναι μια προσπάθεια να σχεδιαστεί ξανά μια... ολόκληρη ήπειρος, η ευρωπαϊκή, με καμβά τις γραμμές παραγωγής και μεταφοράς πράσινης ενέργειας. Στόχος της είναι να αλλάξει η ενεργειακή οργάνωση ολόκληρης της Ευρώπης.
Γι' αυτό στο «Roadmap 2050» δεν υπάρχουν πια χώρες οριοθετημένες από τα γεωπολιτικά τους σύνορα ούτε έθνη καθορισμένα από την ταυτότητα του πληθυσμού τους. Υπάρχουν μόνο περιοχές που ορίζονται από το ποια απ' όλες τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορεί να παράγει αποτελεσματικότερα και από τό πως μπορούν να καλύψουν με το ενεργειακό πλεόνασμά τους τις ενεργειακές ανάγκες των υπολοίπων.
Σε αυτή την τεχνοκρατική επανασχεδίαση του ευρωπαϊκού τοπίου η Βρετανία διχοτομείται και η πρώην Γιουγκοσλαβία ξαναενώνεται. Γιατί πολύ απλά η δυτική Βρετανία μαζί με ολόκληρη την Ιρλανδία θα χρησιμοποιούν την παλίρροια για να παράγουν ενέργεια από τα κύματα, οργανωμένες στα «νησιά της παλίρροιας», σε αντίθεση με την ανατολική Βρετανία, που θα χρησιμοποιεί αιολικά πάρκα για να εκμεταλλευτεί τους δυνατούς ανέμους και μετονομάζεται σε «νησιά του αέρα». Τα κράτη της πρώην Γιουγκοσλαβίας ενώνονται στη «Biomassburg», δηλαδή το κράτος της βιομάζας, χάρη στη δυνατότητα υπερπαραγωγής της. Και όλοι εμείς τα μεσογειακά PIGS συγκροτούμε τη «Solaria» ή, σε ελεύθερη μετάφραση, τη γεμάτη φωτοβολταϊκά πάνελ «Αυτοκρατορία του Ηλιου».
Το «Roadmap 2050» φτιάχτηκε κατά παραγγελία του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για το Κλίμα (European Climate Foundation), μιας οργάνωσης που προωθεί πολιτικές αποφάσεις, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που θα μειώσουν την εκπομπή των αερίων και άρα το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Ξεκινούν με την παραδοχή πως ο μόνος τρόπος να αναστραφεί η πορεία της κλιματικής αλλαγής και της υπερθέρμανσης του πλανήτη είναι να αλλάξει η διαχείριση της ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ενωση.
Η φιλοσοφία αυτού του μεγαλόπνοου σχεδίου είναι πριν απ' όλα πολιτική, αφού προϋποθέτει μια πραγματική ένωση της Ευρώπης στην «Eneropa» (από το Energia + Europa;). Κατ' αρχάς, για λόγους πρακτικούς, αφού όταν δεν θα φυσάει στα βόρειά της ή θα χαλάνε οι σοδειές ενεργειακών φυτών στην κεντρική Ευρώπη, ο ηλιόλουστος Νότος θα καλύπτει το ενεργειακό έλλειμμα και αντίστροφα, θα περιμένει ανταπόδοση για τις συννεφιασμένες μέρες του. Αυτό γίνεται μόνο με μια άλλη οικονομική και ενεργειακή πολιτική, που να αντιλαμβάνεται το επίπεδο διασύνδεσης των κρατών μελών που απαιτείται.
Δουλειά του «Roadmap 2050» είναι να κάνει την εικόνα ρεαλιστική, πείθοντας πως δεν πρόκειται γι' άλλο ένα ουτοπικό σχέδιο αντιμετώπισης κάποιου υστερικού σεναρίου οικολογικής καταστροφής. Το ΟΜΑ του Ρεμ Κούλχαας έφτιαξε αυτή την ενεργειακή χαρτογράφηση για να εικονογραφήσει ένα άλλο ενεργειακό μέλλον. Πέρα από το να προωθεί καρτ ποστάλ των νέων ευρωπαϊκών χωρών με υπερ-μπαταρίες, θερμοπίδακες και αιολικά πάρκα, τονίζει πως ακόμα και αν τα οικολογικά κίνητρα βγουν από την εξίσωση, τα οικονομικά φτάνουν για να ξεκινήσει η προσπάθεια.
Η ενεργοβόρα Ευρώπη εξαρτάται περισσότερο από ποτέ από το ρωσικό αέριο και το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής. Το «Roadmap 2050» είναι πολύ πιο οικονομικό από άλλον έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ένα τεράστιο δίκτυο δρόμων και αγωγών στην Ευρώπη ή τη διάσωση του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος. Και η προοπτική της επέκτασής του στην ηλιόλουστη Βόρεια Αφρική τού δίνει ακόμα πιο μακροπρόθεσμη δυναμική.
Η κριτική κατά του σχεδίου δεν είναι καθόλου ήπια. Η πρώτη βολή σημειώνει πως οι τύποι που κυρίως χτίζουν μουσεία ή υπερμαγαζιά Prada δεν έχουν ιδέα για την ενέργεια, ειδικά σε τέτοια κλίμακα. Η συνεργασία της ΟΜΑ με την εταιρεία συμβούλων McKinsey, τους ειδικούς στην ενέργεια της Kema και το Imperial College of London, είναι η απάντηση του Κούλχαας.
Η δεύτερη βολή έχει να κάνει με τα άλλα προωθημένα πρότζεκτ της ΟΜΑ, που δεν υλοποιήθηκαν ποτέ. Από το σχέδιο για το αεροδρόμιο Schiphol του Αμστερνταμ στη Βόρεια Θάλασσα, μέχρι την πρόταση για μια σημαία της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που γίνεται ένα πολύχρωμο barcode από όλες τις σημαίες των χωρών σε σύνθεση.
Η τρίτη και κυριότερη, όμως, δυσοίωνη πρόβλεψη για το σχέδιο είμαστε... εμείς. Οπως πολύ άμεσα έγραψε και ο Ρόουαν Μουρ στον «Ομπσέρβερ», «ο τρόπος που η Ευρώπη προσπάθησε να σώσει οικονομικά την Ελλάδα δείχνει πως δεν έχει αποκτήσει ακόμα πολιτική θέληση, συνοχή, αλλά και όραμα».
Το Συμβούλιο Υπουργών της Ε.Ε., που εξετάζει το υπέροχο σχέδιο του Ρεμ Κούλχαας, δεν έχει αποφανθεί για την πιθανή υποστήριξή του. Αλλά ακόμα και τα πιο άστοχα φουτουριστικά σχέδια του παρελθόντος μας, όλα αυτά που μας ήθελαν να πετάμε με χόβερκραφτ ή ρουκέτες στην πλάτη και την εργασία μια βαρβαρότητα του παρελθόντος, μας έδειχναν όχι τι θα γίνει στο μέλλον, αλλά τι θέλουμε και χρειαζόμαστε τη δεδομένη στιγμή.

Υμηττός: Ένα λαμπρό πεδίο άσκησης νεοφιλελεύθερης πολιτικής γης

Του Τάσου Ταστάνη*
Ο Υμηττός απειλείται ξανά από το ΥΠΕΚΑ (πρώην ΥΠΕΧΩΔΕ) ) του ΠΑΣΟΚ. Μαύρα σύννεφα εμπορευματοποίησης - εκμετάλλευσης και καταστροφής εμφανίζονται πάλι το τελευταίο διάστημα πάνω από τις πλαγιές του Υμηττού.
Σε πρόσφατα δημοσιεύματα σε διάφορες εφημερίδες εκφράστηκαν ανησυχίες για την πρόθεση της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ να διατηρήσει και τη Β' ζώνη προστασίας του Υμηττού στο υπό τροποποίηση διάταγμα της 31/8/78 (ΦΕΚ 544Δ) προστασίας του, αντί να προχωρήσει στην πλήρη εφαρμογή της Α' ζώνης προστασίας σε όλο τον Υμηττό, όπως ζητούν χρόνια τώρα, τα τοπικά κινήματα, οι δήμοι των γύρω περιοχών και οι μαζικοί φορείς. Μια εχθρική ενέργεια απέναντι στο φυσικό περιβάλλον απέναντι στα 4 εκατομμύρια κατοίκων, του ταλαίπωρου λεκανοπεδίου της Αττικής μια ταφόπλακα σε ό,τι έχει απομείνει στον Υμηττό.
Και η προηγούμενη κυβέρνηση της Ν.Δ. τον Φεβρουάριο του 2009 είχε φέρει σε δημόσια (υποτίθεται) διαβούλευση την τροποποίηση του ισχύοντος Π.Δ. περί ζωνών προστασίας του Υμηττού καταθέτοντας μια απαράδεκτη πρόταση που τεμάχιζε σε ζώνες, υποζώνες όλο τον Υμηττό, που επιχειρούσε να νομιμοποιήσει εγκαταστάσεις που ήδη έχουν κριθεί μη νόμιμες από το ΣτΕ, που προέβλεπε θεσμοθέτηση χρήσεων νέων έργων υποδομής και δικτύων στο βουνό, κυρίως νέων μεγάλων οδικών αξόνων, επέκτασης της Αττικής οδού προς τα νότια προάστια και τα Μεσόγεια.
Ένα υπό τροποποίηση Π.Δ. που συνάντησε τη συνολική αντίδραση και άρνηση όλων των δημοτικών αρχών των γύρω δήμων των μαζικών φορέων, των τοπικών κινημάτων πόλης και των ενεργών πολιτών.
Οι κυβερνήσεις αλλάζουν. Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας έφυγε, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ ήρθε. Τα σχέδια καταστροφής όμως του Υμηττού παραμένουν. Τα οικονομικά συμφέροντα είναι μεγάλα. Αυτά που καθόρισαν και διαμόρφωσαν πολεοδομικά και χωροταξικά την Αθήνα απ' άκρη σε άκρη. Το κέρδος και οι εργολάβοι.
Τα τελευταία χρόνια και από τις προηγούμενες κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της Νέας Δημοκρατίας, ασκήθηκε μια από τις μεγαλύτερες επιθέσεις και λεηλασίες εμπορευματοποίησης και τσιμεντοποίησης της δημόσιας και δασικής γης. Τα πάντα γύρω από το φυσικό περιβάλλον έγιναν βορά στον βωμό του κέρδους και της αγοράς. Και ο Υμηττός ο ορεινός όγκος του βουνού δέχθηκε μια απίστευτη κακοποίηση από τα μικρά και μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.
Μεγάλες επενδυτικές - εργολαβικές κατασκευαστικές εταιρείες, οικοδομικοί συνεταιρισμοί, η εκκλησία, Δημοτικές αρχές, μικροί και μεγάλοι καταπατητές εφάρμοσαν νεοφιλελεύθερες πολιτικές γης. Ότι τα πάντα αγοράζονται και πωλούνται, ότι και ο Υμηττός είναι ένα μεγάλο οικόπεδο προς αντιπαροχή και ανοικοδόμηση.
Τα πάντα λοιπόν συμβαίνουν στον Υμηττό, εκτός από αυτά που συνάδουν με τον δασικό χαρακτήρα του βουνού.
Αυθαίρετη ή νομότυπη δόμηση - πυρκαγιές- καταστροφή του δασικού πλούτου και της βιοποικιλότητας του βουνού, παράνομες ή νόμιμες εγκαταστάσεις Δήμων - ΔΕΚΟ - Ανώνυμων Ιδιωτικών Εταιρειών κ.λπ. Νεκροταφεία - Δεξαμενές - Παράνομες χωματερές - Πυλώνες της ΔΕΗ-ΚΥΤ - Στρατόπεδα - Κεραίες κινητής τηλεφωνίας - παλαιοί και νέοι αυτοκινητόδρομοι κ.λπ.
Ο Υμηττός, παρ' ότι είναι ένα φυσικό μνημείο, ένας δημόσιος δασικός χώρος που προστατεύεται από διεθνείς συνθήκες προστασίας Natura, από την Α και Β Ζώνη προστασίας του Υμηττού, με πλούσιους αρχαιολογικούς χώρους και σπάνια είδη ζώων και φυτών, με μεγάλο αριθμό καταπληκτικών σπηλαίων, ένας από τους τελευταίους ίσως χώρους ανάσας ζωής για όλους τους κατοίκους του λεκανοπεδίου της Αττικής, μέρα με τη μέρα καταστρέφεται.
Εδώ και αρκετό καιρό η προηγούμενη κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, είχε δείξει και αυτή τις πραγματικές της διαθέσεις για τον Υμηττό, είχε εξαγγείλει τη δημοπράτηση της κατασκευής νέων αυτοκινητόδρομων μέσα στο βουνό, 82 χιλιομέτρων περίπου. Θα μάτωνε τον Υμηττό και από τη δυτική και από την ανατολική του πλευρά, με πλάτος 4 ή 6 λωρίδες ανά κατεύθυνση με εναλλασσόμενα επιφανειακά και υπόγεια τμήματα, τοιχία αντιστήριξης, κοιλαδογέφυρες και κόμβους σύνδεσης με τα τοπικά οδικά δίκτυα των γειτονικών Δήμων.
Προκαλώντας σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις τόσο από τη φάση κατασκευής του έργου όσο και από την λειτουργία του έργου, στους κατοίκους των γύρω περιοχών, επιβαρύνοντας ακόμα περισσότερο την κακή ποιότητα της ζωής τους.
Ένα από τα μεγαλύτερα έργα στην Αττική, ένα φαραωνικής μορφής έργο που δεν θα αντιμετώπιζε και δεν θα έλυνε τα όντως μεγάλα κυκλοφοριακά προβλήματα της Αττικής. Ένα έργο που σχεδιάστηκε με μοναδική έννοια τους «Εθνικούς Ευεργέτες» τους εργολάβους, τις κατασκευαστικές εταιρείες, τις εταιρείες εμπορίας αυτοκινήτων, πετρελαίου, τους εμπόρους γης, τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.
Ένα έργο όπου η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ απλά το έχει αναβάλει και το έχει μεταθέσει στο μέλλον δηλώνοντας ότι η νέα δημοπράτηση του έργου θα γίνει μετά την επαναδιαπραγμάτευση και βάσει του νέου Ρυθμιστικού Σχεδίου της Αθήνας περίπου το καλοκαίρι του 2010. Το πρόβλημα βέβαια με τους αυτοκινητόδρομους στον Υμηττό δεν αντιμετωπίζεται με την επίλυση των νομικών και θεσμικών ζητημάτων. Τα μεγάλα οικονομικά εργολαβικά συμφέροντα είναι αυτά που καθορίζουν και διαμορφώνουν τα έργα και τις κατασκευές τους.
Στον βωμό του κέρδους χρόνια τώρα το ιδιωτικό κεφάλαιο και το νεοφιλελεύθερο κράτος της Νέας Δημοκρατίας και του ΠΑΣΟΚ αντιμετωπίζουν τον Υμηττό σαν αμπέλι και χωράφι τους.
Η κατασκευή αυτών των αυτοκινητόδρομων στον Υμηττό έστω και αν ενταχθούν στην τροποποίηση του Ρυθμιστικού Σχεδίου της Αθήνας θα είναι το τελειωτικό κτύπημα στο βουνό και βέβαια θα ανοίξει τις ορέξεις για την επιχειρηματική αξιοποίηση του χώρου του πρώην αεροδρομίου του Ελληνικού. «Εθνικό Έργο» που εμπνεύστηκαν οι κυβερνήσεις του κ. Σημίτη - και του κ. Καραμανλή και μακάρι να μην εμπνεύσει και την κυβέρνηση του κ. Παπανδρέου, γιατί τα μηνύματα είναι ανησυχητικά. Ηδη μήνες τώρα η κ. Μπιρμπίλη του ΥΠΕΚΑ αποφεύγει να συναντήσει τον δήμαρχο του Ελληνικού κ. Κορτζίδη.
Όσον αφορά τώρα την τροποποίηση του ισχύοντος Π.Δ. περί ζωνών προστασίας του Υμηττού (ΦΕΚ 544Δ), η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, το ΥΠΕ.ΚΑ, ο Ο.Ρ.ΣΑ θα πρέπει να αποδείξει στην πράξη και όχι στα μεγαλεπήβολα λόγια περί «πράσινης ανάπτυξης» και «βιώσιμων έργων» με ποιον επιτέλους είναι, με τα συμφέροντα και την αγορά, με το κέρδος και τη νεοφιλελεύθερη αντίληψη για τη δημόσια δασική γη, ή με την κοινωνία, τους ανθρώπους και την ίδια τη ζωή.
Να υιοθετήσει τις προτάσεις των κινημάτων πόλης - των δημοτικών αρχών των μαζικών φορέων για την «κήρυξη ολόκληρου του Υμηττού σε ζώνη απολύτου προστασίας, με επέκταση του καθεστώτος της Α' ζώνης σε όλο το βουνό και απαγόρευση κάθε κατασκευής». Απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου Ελληνικού, Φεβρουάριος 2009.
Το καλοκαίρι του 2009 έγινε μια από τις μεγαλύτερες καταστροφικές πυρκαγιές στα διοικητικά όρια του Δήμου Γλυφάδας στον Υμηττό. 6.600 χιλιάδες περίπου στρέμματα έγιναν κάρβουνο και στάχτη, εκεί που χθες ήταν δάσος σήμερα είναι αποκαΐδια, καμένη γη. Και στις 24 του Σεπτέμβρη 10 ημέρες πριν τις βουλευτικές εκλογές, ο περιφερειάρχης της Αττικής υπογράφει απόφαση αναδάσωσης, όπου όμως από τα 6.600 χιλ. περίπου καμένου δάσους εξαιρεί 1900 στρ. περίπου από την αναδάσωση και συγχρόνως τακτοποιεί παράνομες εγκαταστάσεις ιδιωτικών εταιρειών ΔΕΚΟ - κεραίες κινητής τηλεφωνίας μέσα στο δάσος που βρίσκονται στη διαδικασία αλλαγής χρήσης του βουνού (ΦΕΚ 406 24/9/2009). Παρόλα όμως αυτά που συμβαίνουν στον Υμηττό υπάρχουν, ενεργοί πολίτες, μαζικοί φορείς, τοπικά κινήματα, που παλεύουν και αγωνίζονται χρόνια τώρα για την υπεράσπιση της δημόσιας δασικής γης και συνεχίζουν επίμονα να διεκδικούν.
* Άμεση κήρυξη ως αναδασωτέων όλων των περιοχών του Υμηττού που κάηκαν.
* Άμεση αναστολή έκδοσης οικοδομικών αδειών και εκτέλεσης οικοδομικών εργασιών μέχρι την κύρωση των δασικών χαρτών.
* Ούτε ένα τετραγωνικό μέτρο καμένης ή καταπατημένης δασικής δημόσιας γης να μη γίνει τσιμέντο.
* Άμεση αναδάσωση των καμένων εκτάσεων.
* Κατάργηση της εκτός σχεδίου δόμησης και σταμάτημα όλων των επεκτάσεων των ρυμοτομικών σχεδίων στον Υμηττό.
* Επέκταση της Α' Ζώνης προστασίας του Υμηττού σε όλο το βουνό.
* Σύνταξη Δασολογίου με κύρωση των Δασικών Χαρτών και δημιουργία Εθνικού Κτηματολογίου όπως επιβάλει το Σύνταγμα.
* Άμεση ανακήρυξη του Υμηττού σε Εθνικό Δρυμό.
* Δημιουργία Δασαρχείου στον Υμηττό.
* Άμεση απομάκρυνση όλων εκείνων των δραστηριοτήτων που δεν συνάδουν με το δασικό χαρακτήρα του βουνού (στρατιωτικές εγκαταστάσεις Αεροπορίας ΕΤΗΜ αυθαίρετα κτίσματα, εγκαταστάσεις ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ, κεραιών κινητής τηλεφωνίας κ.λπ.). Αυθαίρετη και νομότυπη δόμηση.
* Να ξεκαθαρίσει το ιδιοκτησιακό καθεστώς του Υμηττού.
* Και βέβαια κανένας νέος αυτοκινητόδρομος να μην πληγώσει ξανά τον Υμηττό.
Και κλείνοντας να πω ότι σε πείσμα και σε αντίσταση απέναντι σε όλους αυτούς που θέλουν να μας κλέψουν τη ζωή, τις τελευταίες ημέρες στις καμένες εκτάσεις του Υμηττού στην Άνω Γλυφάδα, εμφανίστηκαν ξανά αλεπούδες και μετά τις τελευταίες βροχές βγήκαν χόρτα και σαλιγκάρια.
* Ο Τάσος Ταστάνης είναι γραμματέας της Π.Κ. του Συνασπισμού Γλυφάδας, αρχιτέκτονας μηχανικός, μέλος της Διαδημοτικής Συντονιστικής Επιτροπής για τη διάσωση του Υμηττού.
http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=532327

Φθηνή λύση για πάρκο στο Ελληνικό

ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΚΑΡΙΜΑΛΗ

Οι δήμαρχοι Ελληνικού, Αλίμου, Αργυρουπόλεως και Γλυφάδας παρουσίασαν μελέτη του ΕΜΠ, σύμφωνα με την οποία το κόστος για τη δημιουργία του πάρκου είναι οικονομικό και εφικτό σε αντίθεση με το σχέδιο του 2007 από το υπουργείο Περιβάλλοντος

Να μη γίνει τσιμέντο η έκταση του πρώην αεροδρομίου Ελληνικού ζητούν οι δήμαρχοι των τεσσάρων όμορων περιοχών, προτείνοντας "οικονομική λύση" για την αξιοποίηση του χώρου, η οποία στηρίζεται σε μελέτη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου.

Χθες οι δήμαρχοι Ελληνικού, Αλίμου, Αργυρούπολης και Γλυφάδας παρουσίασαν τα πρώτα συμπεράσματα της μελέτης, που επιμελήθηκε ο καθηγητής Ν. Μπελαβίλας, από τα οποία προκύπτει ότι το κόστος για τη δημιουργία πάρκου είναι φθηνό και εφικτό σε αντίθεση με το σχέδιο που είχε παρουσιάσει το 2007 το υπουργείο Περιβάλλοντος. Κατά τους δημάρχους, η πρόταση του υπουργείου "υποστηρίζει το ξεπούλημα του Ελληνικού" και επιπλέον είναι ασύμφορη οικονομικά και περιβαλλοντικά, καθώς προβλέπει τη δόμηση 1.000 στρεμμάτων, τη δημιουργία μιας μικρής πόλης και ενός εμπορικού συγκροτήματος συνολικής επιφάνειας 1.325.000 τ.μ. Η πρόταση αυτή, όπως αναφέρουν οι αιρετοί, ανεβάζει το κόστος έως 16 φορές από το μέσο ευρωπαϊκό, για αντίστοιχα έργα αναπλάσεων σε πρώην αεροδρόμια ή κατασκευές πάρκων. Αντίθετα, αν δημιουργηθεί πάρκο στο Ελληνικό, εξασφαλίζονται 1,75 τ.μ. πρασίνου ανά κάτοικο Λεκανοπεδίου. Επίσης, το κόστος είναι φτηνό με βάση το μέσο ευρωπαϊκό, που είναι της τάξης των 5-10.000 ευρώ ανά στρέμμα και όχι με το προγραμματισμένο κόστος των 76.000 ευρώ ανά στρέμμα. Οι δήμαρχοι, μεταξύ άλλων, προτείνουν ο χώρος του πρώην αεροδρομίου και της παραλιακής ζώνης να διατηρηθεί ενιαίος, να ενταχθεί στο μητροπολιτικό πάρκο, να αρθούν ο κατακερματισμός του και το καθεστώς των πολυάριθμων φορέων που εμπλέκονται σήμερα στη διαχείρισή του.

Παράλληλα ζητούν να ξεκινήσει άμεσα η δημιουργία του μητροπολιτικού πάρκου και να αρχίσει η σταδιακή αξιοποίηση του υπάρχοντος κτιριακού δυναμικού, με αποκλειστική διάθεση των εσόδων στη δημιουργία, λειτουργία και συντήρηση του πάρκου. Ακόμα, προτείνουν να φύγουν άμεσα οι εσωτερικές περιφράξεις, να αποδοθούν σε δημόσια χρήση πάρκου και αθλητισμού 3.506 στρέμματα, δηλαδή το 56% του χώρου, και να προετοιμαστούν σταδιακές φυτεύσεις Ταυτόχρονα να αποδοθούν σταδιακά τα υπόλοιπα τμήματα μετά τις απαιτούμενες θεσμικές ρυθμίσεις με τους εμπλεκόμενους φορείς (υπουργείο Εθνικής Αμυνας, Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας κ.ά.).

Στην εκδήλωση παραβρέθηκε και ο πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος, βουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Κ. Καρτάλης.

ΤΕΕ Ζητεί μέτρα για Αγ. Κοσμά

Τη σφράγιση όλων των νυχτερινών κέντρων και της πίστας "καρτ" που βρίσκονται στην παραλία του Αγίου Κοσμά καθώς και την απομάκρυνση όλων των αυθαίρετων κατασκευών, ζητά από την πολιτεία το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας. Υπενθυμίζει πως με βάση το προεδρικό διάταγμα της 5.3.2004, που ρυθμίζει τις χρήσεις γης στην παράκτια ζώνη, οι παραλίες πρέπει να είναι ελεύθερα προσβάσιμες στους πολίτες. Το ΤΕΕ, σε χθεσινή ανακοίνωση, καταγράφει τις δραστηριότητες που αναπτύσσονται στην παραλία, καθεμία εκ των οποίων έχει τη δική της περίφραξη μέχρι την ακτή: Αθλητικές εγκαταστάσεις του Αγίου Κοσμά, κέντρο "Ακρωτήρι", Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, κέντρο εκπαίδευσης του Λιμενικού Σώματος, νυχτερινά κέντρα Wynn, Las Vegas, πρώην Γαλάζιο, που στερούνται άδειας λειτουργίας, η πίστα καρτ, επίσης χωρίς άδεια, και ένας παιδότοπος. Στο νότιο τμήμα της παράκτιας ζώνης βρίσκονται και οι εγκαταστάσεις του Ολυμπιακού Κέντρου Ιστιοπλοΐας. Το ΤΕΕ εκφράζει παράλληλα τη συμπαράστασή του στον δήμαρχο Ελληνικού, που βρίσκεται σε απεργία πείνας από τις 29 Απριλίου.

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=11900&subid=2&pubid=15140952

Αυθαίρετα το 70% των καταστημάτων στην παραλία!

Μια αυθαιρετούπολη με δικούς της νόμους και κανόνες, που «πνίγει» το πράσινο και τους ελεύθερους χώρους και δημιουργεί ένα βασίλειο ασυδοσίας στο παράκτιο μέτωπο, περιγράφουν οι εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης που συναντήθηκαν την Πέμπτη για να παρουσιάσουν την α΄ φάση της μελέτης για την δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στο Ελληνικό.
«Τέσσερα καταστήματα από τα οποία τρία κλαμπ (Γαλάζιο και πρώην Deco και Εnvy και μία πίστα κάρτ είναι παράνομα αλλά το υπουργείο Περιβάλλοντος κατεδάφισε την «Φαντασία» που ήταν κλειστή για 12 χρόνια», αναφέρει ο δήμαρχος Ελληνικού κ. Χρίστος Κορτζίδης και προσθέτει «το πρωί τα σφραγίζουμε και το βράδυ ξανοίγουν παρά το γεγονός ότι βρίθουν πολεοδομικών παραβάσεων, παραβιάσεων χρήσεων γης κ.α» και ζήτησε την στήριξη της πολιτείας από την φάμπρικα των μηνύσεων των επιχειρηματιών που μόνο για το Ελληνικό φτάνουν τις 25.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του επίκουρου καθηγητή της Σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ κ. Νίκου Μπελαβίλα, το 70% του παραλιακού μετώπου των τριών χιλιομέτρων (από τον Άλιμο έως την Γλυφάδα) είναι παράνομο. Οι καταπατήσεις ξεκινούν από τον Πειραιά και την περιοχή του ΣΕΦ επεκτείνονται στον Άλιμο σε μικρότερη κλίμακα και κλιμακώνονται στο Ελληνικό.
Ο κ. Μπελαβίλας, ο οποίος είναι ο επικεφαλής της επιστημονικής ομάδας του ΕΜΠ που έχει αναλάβει να μελετήσει τη δομή και τον τρόπο λειτουργίας του μελλοντικού μητροπολιτικού πάρκου, υποστήριξε χθες ότι το πάρκο μπορεί να γίνει.
Το εντυπωσιακό της μελέτης είναι ότι το κόστος του έργου υπολογίζεται σε 50 έως 100 εκ. ευρώ καταρρίπτοντας τη φαραωνική επένδυση που προέβλεπε το master plan της προηγούμενης κυβέρνησης και η οποία είχε υπολογιστεί σε 2 δισ. ευρώ!
Τα ίδια στοιχεία αναφέρουν ότι το κόστος του πάρκου δεν θα ξεπεράσει τα 15.000 ευρώ ανά στρέμμα έναντι των 76.000 ευρώ του προηγούμενου σχεδιασμού.
Το αεροδρόμιο της Φρανκφούρτης μετατράπηκε σε ήπιο διάδρομο περιπάτου με κόστος 99.000 ευρώ ενώ για το αντίστοιχο του Βερολίνου που θα φιλοξενήσει την ανθοκομική έκθεση του 2017, το κόστος θα ανέλθει σε 17 εκ. ευρώ.
Προς το παρόν το υπουργείο Περιβάλλοντος κρατά κλειστά τα χαρτιά του για την τύχη του Ελληνικού και όπως λένε οι δήμαρχοι των νοτίων προαστίων, το μόνο που είναι γνωστό είναι η πρόθεση της κυβέρνησης για την αξιοποίησή του ως οικοπέδου ώστε να καλυφθούν οι μαύρες δημοσιονομικές τρύπες.
Χάσαμε 1,23 τ.μ πρασίνου στους Ολυμπιακούς Αγώνες
Κοινή συνισταμένη όλων όσων παραβρέθηκαν στην χθεσινή εκδήλωση (τοπική αυτοδιοίκηση και βουλευτές κομμάτων) είναι η ανάπλαση του Ελληνικού και η μετατροπή του σε ενιαίο χώρο πρασίνου μακριά από την λογική της δημιουργίας «μίας μικρής πόλης μέσα στην πόλη».Ήδη μέσα στο Ελληνικό το ΕΜΠ έχει καταμετρήσει 713.000 τ.μ υφιστάμενων κτιρίων που τα 2/3 θα μπορούσαν να συνεισφέρουν σε έσοδα.
Το Πολυτεχνείο υποστηρίζει ότι το μητροπολιτικό πάρκο μπορεί να πρασινίσει και να καθαρίσει από τις παράνομες χρήσεις με τα έσοδα που προσφέρουν οι χρήσεις από τα Ολυμπιακά και τουριστικά ακίνητα και τα περιουσιακά στοιχεία της ΚΕΔ τα οποία υπολογίζονται από 3 έως 5 εκ. ευρώ ετησίως.
Όμως η πολιτεία σύμφωνα με τα όσα υποστήριξε ο καθηγητής δηλώνει πλήρη αδυναμία ακόμη και να αναγνωρίσει τα περιουσιακά της στοιχεία, πόσο μάλλον να προσδιορίσει τα ακριβή της έσοδα.
Η μελέτη του Πολυτεχνείου προβλέπει την δημιουργία ενός μητροπολιτικού πάρκου στα πρότυπα του αεροδρομίου του Βερολίνου, το οποίο θα είναι ήπιας ανάπλασης, με χώρους πρασίνου, εκπαιδευτικές και πολιτιστικές χρήσεις. Εκτιμάται ότι με τον τρόπο αυτό η Αθήνα θα μπορέσει να αποκτήσει το τρίτο μητροπολιτικό πάρκο (μετά το υπό διαμόρφωση πάρκο Γουδί και το Πάρκο Αντώνη Τρίτση στην Δυτική Αθήνα) και να αναπληρώσει το πράσινο που χάθηκε την περίοδο του οργίου μπετόν που έζησε η Αττική κατά την προετοιμασία των Ολυμπιακών Αγώνων.
«Κατά τους Ολυμπιακούς Αγώνες χάσαμε 1,23 τ.μ πρασίνου ανά κάτοικο στο λεκανοπέδιο επιστρέφοντας στα ποσοστά πρασίνου του 1985» είπε ο κ. Μπελαβίλας.

http://www.protothema.gr/environment/article/?aid=71274

Χρήσεις γης και χωροταξικός σχεδιασμός για ποιον;

.

Δεν είναι η πρώτη φορά που η συζήτηση για το χωροταξικό σχεδιασμό έρχεται στην επικαιρότητα, με αφορμή θέματα όπως η αυθαίρετη δόμηση, οι ελεύθεροι χώροι, η άναρχη γιγάντωση του αστικού ιστού κλπ. Χωρίς να θέλουμε να υποτιμήσουμε όλες αυτές τις πλευρές, θα αδικούσαμε τη σημασία του προβλήματος αν το περιορίζαμε σε αυτές. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι, ειδικά στις σημερινές συνθήκες της όξυνσης της καπιταλιστικής κρίσης, ένα μεγάλο μέρος της στρατηγικής της αστικής τάξης για τη λεγόμενη «πράσινη ανάπτυξη» εμφανίζεται μέσα από την προώθηση επιλογών στο επίπεδο του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού.

Ο χωροταξικός σχεδιασμός, η πολιτική γης, συνολικότερα η έννοια της οργάνωσης του κοινωνικού χώρου είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένα με το πλαίσιο των σχέσεων παραγωγής στις οποίες κινούνται. Δεν αποτελούν κοινωνικά ουδέτερες τεχνοκρατικές διαδικασίες, αλλά στοχεύουν στην οργάνωση του χώρου σύμφωνα με τα συμφέροντα και τις επιλογές της άρχουσας τάξης. Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι το αν θα υπάρχει ή όχι κάποιος νομοθετημένος σχεδιασμός, αλλά το ποιος αποφασίζει, με ποια κριτήρια και σε όφελος ποιου, σχετικά με το χρόνο, το χώρο και τις προτεραιότητες χωροθέτησης σε εθνικό και τοπικό επίπεδο.

Στον καπιταλισμό, ο χωροταξικός σχεδιασμός εντάσσεται και υποτάσσεται, αντικειμενικά, στους νόμους της αγοράς και της κερδοφορίας των μονοπωλιακών ομίλων. Είναι άρρηκτα δεμένος με την εμπορευματοποίηση της γης και τις καπιταλιστικές αναδιαρθρώσεις που προωθούνται στα πλαίσια της ΕΕ. Στις σημερινές συνθήκες της καπιταλιστικής κρίσης, η ανάγκη του μονοπωλιακού κεφαλαίου για αναζήτηση νέων, «πράσινων», τομέων επιχειρηματικής δράσης με υψηλή κερδοφορία, επιβάλλει ως βασικούς άξονες της πολιτικής της αστικής τάξης και των κομμάτων της στα θέματα του χωροταξικού σχεδιασμού:

* Τη διεύρυνση της ατομικής ιδιοκτησίας στη γη, παράλληλα με τη συγκέντρωση και οργάνωση της ιδιοκτησίας αυτής σε μεγάλες καπιταλιστικές εκμεταλλεύσεις.
* Την εμπορευματοποίηση και εκείνου του τμήματος της γης που ανήκει άμεσα ή έμμεσα στο δημόσιο (δασικές εκτάσεις, περιουσίες δημόσιων οργανισμών και επιχειρήσεων).
* Την κατάργηση των όποιων περιορισμών υπήρχαν στις αλλαγές χρήσεων γης και την άμεση συνάρτηση των τελευταίων με τα επενδυτικά σχέδια των μονοπωλιακών ομίλων, σε συνδυασμό με τη θεσμική κατοχύρωση της προτεραιότητας των επενδύσεων στη λεγόμενη «πράσινη» ανάπτυξη.
* Την προώθηση της αλλαγής της διοικητικής διαίρεσης της χώρας, με προοπτική τη διαμόρφωση πιο μεγάλων διοικητικών δομών, οι οποίες - μεταξύ άλλων - θα διευκολύνουν τη διείσδυση του μονοπωλιακού κεφαλαίου σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενέργεια, οι υποδομές, ο τουρισμός κ.λπ.

Συνειδητοί υπηρέτες των μονοπωλίων

Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων, η εκάστοτε κυβερνητική πολιτική του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ αξιοποιεί ένα σύνολο θεσμικών «εργαλείων» (π.χ. ΕΣΠΑ, «Καλλικράτης», Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο κ.λπ.). Εξειδικεύοντας τις παραπάνω γενικές στοχεύσεις, ο χωροταξικός σχεδιασμός της αστικής τάξης υλοποιεί παράλληλα μια σειρά από πολιτικές επιλογές, όπως:

* Την προτεραιότητα στην κατασκευή και λειτουργία των μεγάλων οδικών αξόνων και γενικότερα των δικτύων μεταφορών, σε συνδυασμό με το νομοθετικό πλαίσιο για τις ΣΔΙΤ και τις συμβάσεις παραχώρησης, με στόχο την παραπέρα ενίσχυση της κερδοφορίας και της θέσης των μεγάλων κατασκευαστικών μονοπωλιακών και τραπεζικών ομίλων.
* Την ενίσχυση εξωγεωργικών δραστηριοτήτων (π.χ. αγροτουρισμού) με λεφτά που κόβονται από τις αγροτικές επιδοτήσεις, με στόχο την προώθηση των κατευθύνσεων της ΕΕ και του ΠΟΕ για τη συρρίκνωση του αγροτικού πληθυσμού και τη συγκέντρωση και συγκεντροποίηση της αγροτικής παραγωγής.
* Τη χωροθέτηση βιομηχανικών, τουριστικών κλπ. εγκαταστάσεων, ακόμα και σε ορεινούς όγκους, παραλίες, δάση και γεωργικές εκτάσεις υψηλής παραγωγικότητας. Τη θέσπιση νέων κινήτρων για τη μετεγκατάστασή τους σε οργανωμένους χώρους άμεσης γειτνίασης με κατοικημένες περιοχές (π.χ. Θριάσιο). Την εγκατάσταση αιολικών πάρκων ακόμη και σε πυρήνες εθνικών δρυμών και περιοχών ιδιαίτερου φυσικού κάλλους.
* Τον περιορισμό, σε συνδυασμό με το νόμο για τον «ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ», των «γραφειοκρατικών εμποδίων» (όπως αποκαλούνται μια σειρά λιγότερο ή περισσότερο αναγκαίες διαδικασίες, π.χ. οι προκαταρκτικές μελέτες, οι εγκρίσεις περιβαλλοντικών όρων κ.λπ.) για την αδειοδότηση ιδιωτικών επιχειρηματικών δράσεων σε τομείς όπως Υγεία, Παιδεία, διαχείριση αποβλήτων και βιολογικοί καθαρισμοί, αιγιαλοί κ.λπ.

Η γη και η χρήση της ως κοινωνικό αγαθό

Στον αντίποδα αυτού του πλαισίου, για το ΚΚΕ η γη και η χρήση της είναι κοινωνικό αγαθό. Στόχος και κριτήριο για την οργάνωση του κοινωνικού χώρου για το ΚΚΕ είναι η συνδυασμένη ικανοποίηση του συνόλου των λαϊκών αναγκών. Η συγκεκριμένη κοινωνική αξιοποίηση της γης και του χώρου γενικότερα (για την αγροτική παραγωγή, τον τουρισμό, την εξασφάλιση ποιοτικής λαϊκής στέγης και των υποδομών κοινωνικών υπηρεσιών, τη βιομηχανική παραγωγή, την προστασία του περιβάλλοντος κλπ.), προϋποθέτει την κοινωνική ιδιοκτησία στη γη και τον κεντρικό σχεδιασμό της οικονομίας.

Η επίκληση της αειφορίας και της βιώσιμης ανάπτυξης, της κοινωνικής και περιφερειακής συνοχής από πλευράς της αστικής τάξης, είναι στάχτη στα μάτια των εργαζόμενων. Τίποτε από αυτά δεν είναι εφικτό στα πλαίσια των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής. Πρόκειται για ιδεολογική προπαγάνδα που στοχεύει στην πιο εύκολη αποδοχή από τα λαϊκά στρώματα, ειδικά στις πιο υποβαθμισμένες περιοχές, όλων αυτών των αντιλαϊκών επιλογών.

Είναι φανερό ότι το πρόβλημα είναι βαθιά πολιτικό και δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί στο έδαφος του σημερινού ταξικού προσανατολισμού της ανάπτυξης. Χρειάζεται πολιτική ρήξης και αντεπίθεσης που θα βάζει στο επίκεντρο την ικανοποίηση των αναγκών του εργαζόμενου και της οικογένειάς του και όχι τη θωράκιση της ανταγωνιστικότητας και της κερδοφορίας των μονοπωλιακών ομίλων. Από τη σκοπιά των λαϊκών συμφερόντων, ο χωροταξικός σχεδιασμός μπορεί και πρέπει να στοχεύει:

* Στην προστασία του περιβάλλοντος και ιδιαίτερα των δασών, των παράκτιων και νησιωτικών περιοχών.
* Στην ισόρροπη ανάπτυξη περιοχών και κλάδων της οικονομίας.
* Στην προστασία της δημόσιας υγείας και ασφάλειας, απέναντι σε ακραία φυσικά φαινόμενα και τεχνολογικές αστοχίες και καταστροφές.
* Στη διεύρυνση του λαϊκού εισοδήματος και των δικαιωμάτων των εργαζομένων.
* Στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Με βάση αυτά τα κριτήρια το ΚΚΕ καλεί τους εργαζόμενους να εντείνουν την πάλη τους για την ανατροπή της αντιλαϊκής πολιτικής, της οποίας ο χωροταξικός σχεδιασμός είναι αναπόσπαστο μέρος. Να δυναμώσουν την πάλη για την κατάκτηση της Λαϊκής Εξουσίας ως απαραίτητο πολιτικό όρο για την οικοδόμηση ενός διαφορετικού δρόμου ανάπτυξης σε όφελος της εργατικής τάξης και του λαού, του δρόμου της κοινωνικοποίησης των μονοπωλίων, του κεντρικού σχεδιασμού και του εργατικού - λαϊκού ελέγχου, του δρόμου της Λαϊκής Οικονομίας.

Γρηγόρης ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗΣ - Μέλος της Ομάδας Περιβάλλοντοςτης ΚΕ του ΚΚΕ

http://www2.rizospastis.gr/story.do?id=5684247&publDate=6/6/2010

«Η Αθήνα δεν θέλει ψηλά κτίρια»

.

Της Έφης Φαλίδα

«Η Αθήνα έχει τη δική της ομορφιά. Σίγουρα το οικοδομικό της περιβάλλον είναι συμπυκνωμένο, αλλά έχει χαμηλή κλίμακα. Θα ήμουν αντίθετος να αλλάξει αυτή η αναλογία και να αρχίσουν να υψώνονται ψηλά κτίρια. Η πόλη έχει το προνόμιο των μικρών αποστάσεων και της βόλτας με τα πόδια. Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Στο Ντουμπάι δεν υπήρχε αυτή η δυνατότητα, κι έτσι δημιούργησαν από το μηδέν την έννοια του περιπάτου».

Τζορτζ Ευσταθίου. Ο αρχιτέκτονας από το Σικάγο που κατάφερε να διευθύνει την κατασκευή του ψηλότερου κτιρίου στον κόσμο, το Μπουρτζ Καλίφα, λέει την άποψή του στα «ΝΕΑ» αντικρύζοντας απέναντί του τον Βράχο της Ακρόπολης. Καθένας έχει το περιβάλλον που του αξίζει και ο ελληνικής καταγωγής αμερικανός συνεργάτης της SΟΜ, της διασημότερης στον κόσμο κατασκευαστικής ψηλών κτιρίων, υποστηρίζει ότι οι πόλεις χρειάζονται την ανάπτυξη της κουλτούρας για να ανθούν. «Αν αυτό δεν είναι εφικτό, τότε δημιουργούμε όμορφα περιβάλλοντα. Στην περίπτωση του Ντουμπάι, το Μπουρτζ Καλίφα δημιουργήθηκε γι΄ αυτόν τον σκοπό. Έγινε ένα κτίριο - καταλύτης για να σηματοδοτήσει μία αχανή έκταση, γύρω από την οποία χαράχτηκαν πλατείες και άλλα οικιστικά συγκροτήματα. Το Μπουρτζ Καλίφα για τον αραβικό κόσμο έχει τον χαρακτήρα ενός σύγχρονου μνημείου, το οποίο προσελκύει γύρω του κόσμο, δημιουργώντας ένα περιβάλλον περιπάτου».

«Οι καλύτερες λεωφόροι- συνεχίζει ο αρχιτέκτονας- στις πόλεις όλου του κόσμου είναι εκείνες που έχουν σχηματιστεί στον ίδιο άξονα με ένα μνημείο. Στο Ντουμπάι δεν υπήρχε αυτό το σημείο αναφοράς εξαιτίας των καιρικών συνθηκών. Οι άνθρωποι εκεί συνήθιζαν να διανύουν μεγάλες αποστάσεις με τα αυτοκίνητά τους για να πηγαίνουν από τη μία κατοικία στην άλλη. Καθώς λοιπόν πρόκειται για Άραβες που έχουν αφομοιώσει τα δυτικά πρότυπα ζωής, φρόντισαν να τα φέρουν στην πατρίδα τους. Και καθώς τους αρέσει να επιδεικνύουν τα κατορθώματά τους, θέλησαν να το κάνουν με τρόπο που να φαίνεται». Το Μπουρτζ Καλίφα εγκαινιάστηκε στις 4 Ιανουαρίου. «Είναι σαν παιδί μου» λέει στα «ΝΕΑ» ο Τζορτζ Ευσταθίου που βρέθηκε για λίγες ώρες στην Αθήνα. «Είναι η αφορμή για να αποκτήσει το Ντουμπάι ολοκληρωμένο πολεοδομικό σχεδιασμό από το μηδέν. Σήμερα δέχεται τις επικρίσεις των άλλων αρχιτεκτόνων ότι είναι μία υπερβολικά δαπανηρή κατασκευή που απαιτεί μεγάλο κόστος συντήρησης.

Όταν όμως ξεκίνησε αυτό το εγχείρημα κανείς μας δεν μπορούσε να προβλέψει την οικονομική ύφεση που ακολούθησε. Ωστόσο τέτοια οικονομικά φαινόμενα συμβαίνουν κάθε δέκα χρόνια. Παρόλο που βρισκόμαστε κάπου στη μέση αυτού του τούνελ, της στενωπού να το πούμε, τα πράγματα θα αλλάξουν», είναι η εκτίμηση του ελληνικής καταγωγής αρχιτέκτονα.

Ο Τζορτζ Ευσταθίου ανήκει στη γενιά των αρχιτεκτόνων που για να παρακολουθή- σει την αρχιτεκτονική σχολή έπρεπε να γνωρίζει σχέδιο. «Όταν ξεκινάω να δουλεύω πάνω στην ιδέα ενός νέου προγράμματος, κάνω σκίτσα στο χαρτί. Είναι θλιβερό για τους νέους αρχιτέκτονες να μη γνωρίζουν σχέδιο και να έχουν μόνο την ευκολία του υπολογιστή. Το σχέδιο με το χέρι είναι μία τέχνη που χάνεται. Σε κρατάει δεμένο με την ομορφιά της σύνθεσης και τον σκοπό της αρχιτεκτονικής. Να δημιουργεί δηλαδή έργα που εκπληρώνουν τις λειτουργίες τους και δίνουν την εμπειρία της ομορφιάς στους ανθρώπους. Οι αλγόριθμοι στα προγράμματα των υπολογιστών είναι αλήθεια ότι απελευθέρωσαν τον σχεδιασμό. Όμως τα μηχανικά σχέδια δεν φέρνουν και την αρτιότερη παραγωγή».

Μια ματιά σε 160 ορόφους

Το Μπουρτζ Καλίφα στο Ντουμπάι έχει ύψος 828 μέτρα που μοιράζεται σε 160 πατώματα.

Για την κατασκευή του χρησιμοποιήθηκαν 250.000 κυβικά μέτρα ενισχυμένου μπετόν και 103.000 τετραγωνικά μέτρα γυαλιού. Χρειάστηκαν επτά χρόνια για να ολοκληρωθεί η κατασκευή του.

Πρόκειται να χρησιμοποιηθεί ως σύμπλεγμα διαμερισμάτων και γραφείων πολυτελείας στις ανώτερες στάθμες.

Στο ενδιάμεσο τμήμα του κτιρίου, ο Τζόρτζιο Αρμάνι σε δεκαπέντε ορόφους θα εγκαινιάσει στα μέσα Απριλίου το πρώτο του ξενοδοχείο πολυτελείας στη Μέση Ανατολή.

Το Παρατηρητήριό του είναι το ψηλότερο με κοινή πρόσβαση σημείο του κόσμου.

http://www.tanea.gr/default.asp?pid=2&artid=4567632&ct=4

Νέοι κανόνες πολεοδομίας από την Επιτροπή Περιβάλλοντος

.

Η Επιτροπή Περιβάλλοντος της Βουλής προτείνει νέους κανόνες πολεοδομίας και χρήσεων γης, για την περιοχή του Ιστορικού Κέντρου της Αθήνας, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδα «Έθνος».

Στόχος είναι η αναζωογόνηση της περιοχής, με τη διατήρηση ή επιστροφή της κατοικίας, των δημοσίων υπηρεσιών και των μικρών επιχειρήσεων, μέσω ενός ενιαίου σχεδιασμού που μπορεί να περιλαμβάνει ακόμα και την αναστολή έκδοσης οικοδομικών αδειών για ορισμένο χρονικό διάστημα, ώστε να συγκεκριμενοποιηθούν οι στόχοι και οι τρόποι υλοποίησης.

Βασικές αρχές της νέας πολεοδόμησης, είναι η διασφάλιση όσο το δυνατόν περισσότερων ελεύθερων χώρων για τους πολίτες, η μείωση της κάλυψης των οικοπέδων και η δημιουργία ελκυστικού οικιστικού περιβάλλοντος.

Με αφορμή την επανάχρηση κτιρίων από τις δημόσιες υπηρεσίες, μπορούν να προωθηθούν αναπλάσεις μεγάλων οικοδομικών τετραγώνων, που τώρα βρίσκονται σε πολυδιάσπαση χρήσεων ή εγκατάλειψη.

Σημαντικό ρόλο μπορεί να παίξει η Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου (ΚΕΔ), σε ένα πρόγραμμα διάσωσης διατηρητέων κτιρίων που βρίσκονται σε εγκατάλειψη, καθώς οι ιδιοκτήτες τους είτε δεν έχουν τη δυνατότητα είτε δεν θέλουν να κάνουν χρήση των κινήτρων για τη διατήρησή τους.

Μέσω της ΚΕΔ, μπορεί να γίνει ανταλλαγή ακινήτων με διατηρητέα που κινδυνεύουν να καταρρεύσουν .

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Κώστας Καρτάλης, παρουσίασε το πόρισμα «Ένα Σχέδιο για το Ιστορικό Κέντρο της Αθήνας», προωθεί την επιστροφή στο κέντρο όλων των δράσεων, που μέχρι πρόσφατα σχεδιαζόταν για τα προάστια.

Θύματα της κρίσης τα χωροταξικά σχέδια

Γιωργος Λιαλιος

Τον φόβο, ότι σε εποχές οικονομικής κρίσης ο χωροταξικός σχεδιασμός... πηγαίνει περίπατο, προκειμένου να προωθηθούν επενδύσεις με «κατεπείγουσες» διαδικασίες εκφράζουν οι πολεοδόμοι. Οπως εκτιμούν, ατμομηχανή της ελληνικής οικονομίας δεν είναι η οικοδομή, αλλά τα τοπία και ο φυσικός πλούτος, που πρέπει να διατηρηθούν ως ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Και επισημαίνουν πως αν θέλει η Πολιτεία την πραγματική ανάσχεση της πληθυσμιακής αύξησης της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, θα πρέπει να αποδυναμώσει τον ρόλο τους με σταθερές επιλογές.

Αφορμή για να εκφραστούν οι επιστημονικές ανησυχίες για την επίδραση της κρίσης στον σχεδιασμό του χώρου ήταν ημερίδα με θέμα «Χωρική Ανάπτυξη - Χωρικές Πολιτικές» που διοργάνωσε χθες ο τομέας Πολεοδομίας και Χωροταξίας της Σχολής Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ. «Η κρίση μπορεί να οδηγήσει σε αυταρχικά σχήματα σχεδιασμού», εκτιμά η καθηγήτρια του τομέα, κ. Ελίζα Παναγιωτάτου. «Η λύση θα ήταν να επιστρέψει με κάποιο τρόπο ο σχεδιασμός στους πολίτες. Ωστόσο, η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι ακόμα πολύ συντηρητική». «Ακόμα και πριν ξεκινήσει η οικονομική κρίση, η Πολιτεία παρέκαμπτε τον σχεδιασμό κατά το δοκούν. Για παράδειγμα, αν δεν παρενέβαινε το ΣτΕ, στην Τοπλού σήμερα θα είχαμε το νέο Βατοπέδι. Πιστεύω ότι ανάλογα φαινόμενα θα πολλαπλασιαστούν», εκτίμησε ο κ. Ηλίας Μπεριάτος, καθηγητής Χωροταξίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Αποδοκιμασία

Οι πολεοδόμοι αποδοκίμασαν εμμέσως πλην σαφώς τις επανειλημμένες τοποθετήσεις του Τεχνικού Επιμελητηρίου, υπέρ της ενίσχυσης της οικοδομής. «Είναι μύθος ότι κινητήριος δύναμη της οικονομίας είναι η οικοδομή, όταν όλα τα υλικά εισάγονται», εκτίμησε ο κ. Μπεριάτος. Το κατασκευαστικό λόμπι απλώς κερδοσκοπεί. Για παράδειγμα, στις τιμές της γης: το τελευταίο διάστημα έχουν μειωθεί οι αγοραπωλησίες κατά 60% και οι τιμές έχουν πέσει μόλις 3%! Φανταστείτε τι υπερκέρδη έχουν δημιουργήσει και αντέχουν».

Οι επιστήμονες αναφέρθηκαν και στον τρόπο ανάπτυξης της χώρας. «Το γνωστό σχήμα ανάπτυξης “Αθήνα- Θεσσαλονίκη- Πάτρα- Αλεξανδρούπολη” έχει ήδη ανατραπεί από την Εγνατία. Ταυτόχρονα όμως η αποκέντρωση είναι στα αζήτητα, η Αθήνα γερνά ηλικιακά και οι αστικές περιοχές των μεσαίων στρωμάτων υποβαθμίζονται. Η Πατησίων ως εμπορικός άξονας βρίσκεται πλέον σε πλήρη κατάρρευση», ανέφερε ο κ. Γιάννης Πολύζος, πρόεδρος του Οργανισμού Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας. «Αν θέλουμε να ενισχύσουμε την περιφέρεια, πρέπει να αποδυναμώσουμε συνειδητά την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη: να αποκεντρώσουμε τον σχεδιασμό, τη Δημόσια Διοίκηση, τις υπηρεσίες. Ο ιδιωτικός τομέας θα ακολουθήσει», προσέθεσε ο κ. Παύλος Λουκάκης, ομότιμος καθηγητής του Παντείου.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_1_23/03/2010_395190

Τέλος στην αυθαίρετη πολεοδόμηση των οικισμών της Ελλάδας

Μόνον μετά από έγκριση πολεοδομικής μελέτης θα κτίζονται τα "τυφλά" οικόπεδα


Φρένο στην παραγωγή δομημένου περιβάλλοντος "ιδιωτικώς", εντός ορίων οικισμών μικρότερων των 2.000 κατοίκων, που δεν διαθέτουν ρυμοτομικό σχέδιο, επιχειρεί να βάλει το ΥΠΕΚΑ, κατ' εφαρμογήν απόφασης του ΣτΕ, η οποία εκδόθηκε τον Ιούνιο του 2008 μέσω ερμηνευτικής εγκυκλίου προς τις πολεοδομίες με ημερομηνία 28 Ιανουαρίου. Με αυτήν καταργείται η δυνατότητα των οικοπέδων που ήταν "τυφλά" (δεν έβλεπαν σε κοινόχρηστο χώρο), μέσω παραχώρησης λωρίδας του οικοπέδου "σε κοινή χρήση" με συμβολαιογραφική πράξη, να κτισθούν όπως προέβλεπε διάταγμα του 1985.

Το ΣτΕ, με την 1828/2008 απόφασή του, έκρινε ανίσχυρες τις διατάξεις του Π.Δ. (ΦΕΚ 181 Δ) που επέτρεπαν τη μετατροπή ακινήτων που δεν διέθεταν τα "προσόντα" κατά παρέκκλιση από τον κανόνα σε οικοδομήσιμα διότι "παρέχουν τη δυνατότητα δημιουργίας κοινόχρηστων χώρων, αποσπασματικώς και κατά τρόπο μη ορθολογικό, με πρωτοβουλία ιδιωτών πριν από την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης, κατ' αντίθεση προς τις απορρέουσες από το άρθρο 24 του Συντάγματος επιταγές".

Με την εγκύκλιο του ΥΠΕΚΑ, η παραγγελία στις πολεοδομίες είναι να μην εγκρίνουν τις παραχωρήσεις για δημιουργία δημοτικών δρόμων και να μην εκδίδουν οικοδομικές άδειες σε ιδιοκτησίες που έχουν "δημιουργηθεί κατ' εφαρμογή των παραπάνω ανίσχυρων διατάξεων". Αν και η εγκύκλιος δεν μπορεί να καταργήσει υπάρχουσα νομοθεσία και αναμένεται άλλο Π.Δ., ο νόμος που θα το πράξει αυτό σε αυτήν αναφέρεται πως, για τη νόμιμη έκδοση οικοδομικών αδειών στα τυφλά οικόπεδα, προαπαιτούμενο είναι, με ευθύνη των ΟΤΑ, να εγκριθούν τμηματικά πολεοδομικές μελέτες για να καθορισθούν οι κοινόχρηστοι, κοινωφελείς και οικοδομήσιμοι χώροι. Κάτι που προβλέπεται από τον οικιστικό νόμο 2508/1997: "στην περιοχή μέσα στα όρια του οικισμού μπορεί να γίνει και ανεξάρτητη πολεοδομική μελέτη που μπορεί να περιορίζεται σε τμηματική πολεοδομική ρύθμιση, κατά μήκος των κυρίως αξόνων, ή σε άλλα πολεοδομικώς ενδιαφέροντα σημεία". Η έγκριση της μελέτης μπορεί να γίνει είτε με απόφαση του περιφερειάρχη είτε του υφυπουργού ΠΕΚΑ είτε με την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος των υπουργών και υφυπουργών ΠΕΚΑ, Εσωτερικών και Υποδομών (για τα νησιά του Αιγαίου) κατά περίπτωση.

Τα ιδιωτικά συμφέροντα δεν μπορούν να σχεδιάζουν

Το Ε' τμήμα του ΣτΕ αποδέχτηκε, ύστερα από προσφυγή, ακύρωση της απόφασης του νομάρχη Αργολίδας του 2006 με την οποία παραχωρήθηκε εδαφική λωρίδα σε κοινή χρήση για τη δημιουργία δημοτικού δρόμου στον οικισμό Ιρίων του Δήμου Ασίνης, η οποία είχε γίνει από τον περιφερειάρχη. Το σκεπτικό δε της απόφασής του στηρίζεται στη νομοθεσία του 1923 και στον νόμο Τρίτση (1337) σε συνδυασμό με το άρθρο 24 του Συντάγματος. Στο διά ταύτα επισημαίνεται χαρακτηριστικά:

"Επειδή, κατά την έννοια των ως άνω διατάξεων του ν. 1337/1983, ερμηνευομένων ενόψει και των ορισμών του άρθρου 24 παρ. 2 του Συντάγματος, με τα Προεδρικά Διατάγματα που εκδίδονται κατ' εξουσιοδότηση της παρ. 5 του άρθρου 42 του προαναφερθέντος νόμου, θεσπίζονται, κανονιστικώς, αφενός ο τρόπος και οι προϋποθέσεις καθορισμού των ορίων των οικισμών με πληθυσμό
μέχρι 2.000 κατοίκους, κατατάξεώς τους σε κατηγορίες και πολεοδομήσεώς τους, με την έγκριση πολεοδομικής μελέτης, και αφετέρου οι γενικοί όροι δομήσεως των οικισμών αυτών. Με την πολεοδομική δε μελέτη κάθε οικισμού καθορίζονται ειδικότερα, ενόψει των χαρακτηριστικών του, οι όροι δομήσεως του συγκεκριμένου οικισμού, όπως τα ελάχιστα όρια εμβαδού και διαστάσεων των ακινήτων, το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος των οικοδομών, ο αριθμός των ορόφων, το μέγιστο ποσοστό καλύψεως, ο συντελεστής δομήσεως, η θέση των οικοδομών εν σχέσει προς τις ρυμοτομικές γραμμές και εν γένει άλλοι όροι και περιορισμοί δομήσεως (πρβλ. άρθρο 9 του ν.δ. της 17.7-16.8.1923).

Η ανωτέρω εξουσιοδοτική διάταξη, όμως, δεν επιτρέπει αποκλίσεις από τους κανόνες, οι οποίοι απορρέουν από τη συνταγματική επιταγή για ορθολογικό πολεοδομικό σχεδιασμό και κατά τους οποίους ο καθορισμός των κοινοχρήστων χώρων σε κάθε οικιστική περιοχή αποτελεί αντικείμενο της οικείας πολεοδομικής μελέτης, που πρέπει να καταρτίζεται κατ' εκτίμηση των αναγκών της περιοχής, δυνάμει πολεοδομικών κριτηρίων. Δεν δύναται δε, κατ' αρχήν, ο σχεδιασμός των οικοδομήσιμων και κοινόχρηστων χώρων να ρυμουλκείται από πραγματικές καταστάσεις, οι οποίες δημιουργούνται με πρωτοβουλία ιδιωτών προς εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων, όπως η κατάτμηση ακινήτων, με σκοπό τη μεταβίβαση και την ανοικοδόμησή τους.

Κατ' ακολουθίαν, με τα γενικά διατάγματα που εκδίδονται δυνάμει της προαναφερθείσης εξουσιοδοτικής διατάξεως του ν. 1337/1983, ερμηνευομένης ενόψει και των ορισμών του άρθρου 24 παρ. 2 του Συντάγματος, δεν επιτρέπεται να παρέχεται η δυνατότητα δημιουργίας νέων κοινοχρήστων χώρων στους εν λόγω οικισμούς, κατά τρόπο αποσπασματικό και μη ορθολογικό, πριν από την έγκριση της οικείας πολεοδομικής μελέτης, και δη κατ' απόκλιση των οριζομένων στο ανωτέρω παρατειθέμενο άρθρο 20 του ν.δ. της 17.7-16.8.1923, προκειμένου να καταστούν οικοδομήσιμα ακίνητα ή τμήματα ακινήτων ευρισκόμενα εντός των ορίων του οικισμού και μη έχοντα πρόσωπο σε νομίμως προϋφιστάμενο κοινόχρηστο χώρο".

http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=526653

Ψηλά κτήρια / Συζήτηση με τη Στυλιανή Φιλίππου - 2010-02-15

Η ικανοποίηση της βασικής ανάγκης για ελεύθερο, δημόσιο χώρο, που προωθεί το «δικαίωμα στην πόλη», δεν μπορεί να ανατεθεί στην ιδιωτική πρωτοβουλία

Ο νέος και πολλά υποσχόμενος συνάδερφος Αλέξης Βανδώρος που στοχεύει στην καθιέρωση της πρακτικής της κατασκευής ψηλών κτηρίων στην Ελλάδα δημιουργεί σχετικό διάλογο με σκοπό τη δημοσίευση και τη διάδωση της ιδέας, αλλά και την εξοικίωση μας με αυτή.

Παρακάτω παρατίθεται συνέντευξη με τη Στυλιανή Φιλίππου, Αρχιτέκτονα Μηχανικό ΕΜΠ και Διδάκτορα του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, η οποία ζει και δραστηριοποιείται μόνιμα στο Παρίσι. Έχει εργαστεί ως αρχιτέκτονας στην Αθήνα, το Εδιμβούργο, το Λονδίνο και το Παρίσι. Έχει διδάξει αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, ιστορία και θεωρία στα πανεπιστήμια του Εδιμβούργου και του Πλύμουθ. Οι ερευνητικές της μελέτες έχουν δημοσιευτεί σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και βιβλία, έχει διατελέσει μέλος της συντακτικής επιτροπής αρχιτεκτονικών και άλλων επιστημονικών περιοδικών και εκδοτικών οίκων, και έχει κληθεί να παραδώσει διαλέξεις και να συμμετάσχει σε επιτροπές κρίσης αρχιτεκτονικών διπλωματικών εργασιών στη Μεγάλη Βρετανία, τις ΗΠΑ, τη Βραζιλία, Φιλανδία, Ολλανδία και Γαλλία. Το βιβλίο της Oscar Niemeyer: Curves of Irreverence (Gold Medal, 2009 Independent Publisher Book Award στην κατηγορία Αρχιτεκτονική) εκδόθηκε το 2008 από το Yale University Press.
Κ. Γράψας
------------------------------


------------------------------


ΑΛΕΞΙΟΣ ΒΑΝΔΩΡΟΣ: Έχετε επισκεφτεί κάποιο ψηλό κτίριο? Ποια είναι η άποψη σας για τα ψηλά κτίρια, ως προς τη χρήση και τη λειτουργία;

ΣΤΥΛΙΑΝΗ ΦΙΛΙΠΠΟΥ: Έχω επισκεφτεί πολλά ψηλά κτίρια, στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ, στη Λατινική Αμερική και την Ιαπωνία.

Α.Β.: Πιστεύετε ότι όταν ξεφεύγουμε ως προς το ύψος, διατηρούμε τη λειτουργία; Το κάνουμε δηλαδή για λειτουργικούς σκοπούς ή συμβολικά, για λόγους ματαιοδοξίας ή κάτι άλλο; Δηλαδή από ένα ύψος και πάνω για ποιο σκοπό γίνονται αυτά τα κτίρια;

Σ.Φ.: Ψηλά κτίρια υπήρχαν ήδη στην αρχαιότητα (π.χ. οι πυραμίδες). Συχνά, οι λόγοι που επέβαλαν δόμηση καθ’ ύψος ήταν συμβολικοί –έκφραση υπεροχής, δήλωση εξουσίας, κοινωνικής θέσης ή κύρους κλπ.– κάποτε μαζί και αισθητικοί –στην περίπτωση της γοτθικής αρχιτεκτονικής, για παράδειγμα– και άλλοτε περισσότερο λειτουργικοί, όταν για παράδειγμα ο διαθέσιμος χώρος των πόλεων εντός των τειχών τους απέβαινε ανεπαρκής για τις ανάγκες του αυξανόμενου πληθυσμού, αναγκάζοντας τους κατοίκους να αυξήσουν την πυκνότητα της πόλης τους κτίζοντας ψηλά κτίρια. Οι περίφημοι πύργοι της Shibam Hadhramaut (Υεμένη), του δέκατου έκτου αιώνα, ικανοποιούσαν αμυντικούς σκοπούς, ενώ οι πύργοι των μεσαιωνικών πόλεων της Ιταλίας (San Gimignano, Bologna, κλπ.) δήλωναν τη δύναμη και τον πλούτο των ευγενών ιδιοκτητών τους, προστατεύοντάς τους συγχρόνως από τις επιθέσεις των αντιζήλων τους.

Οι αρχές των μεσαιωνικών πόλεων της Ιταλίας καθόριζαν το ανώτατο ύψος των ιδιωτικών πύργων, και σε μερικές περιπτώσεις επέβαλαν ακόμα και την κατεδάφισή τους, όταν επιθυμούσαν να περιορίσουν τη δύναμη των ιδιοκτητών τους. Λειτουργικοί και συμβολικοί λόγοι μαζί οδήγησαν επίσης στους ψηλούς πύργους αμυντικών κατασκευών, τα ψηλά καμπαναριά των εκκλησιών, τους μιναρέδες των μουσουλμανικών τεμενών, τους πύργους ρολογιών κλπ. Ο περιορισμός του ύψους συγκεκριμένων κτιρίων έχει συχνά επιβληθεί για συμβολικούς λόγους, προκειμένου να περιοριστεί η ελευθερία έκφρασης και η ορατότητα των κοινοτήτων που αυτά τα κτίρια εξυπηρετούν και αντιπροσωπεύουν, π.χ. στις Εβραϊκές συναγωγές και πολύ πρόσφατα στα μουσουλμανικά τεμένη της Ελβετίας. Κλασικό ιστορικό παράδειγμα ψηλού κτιρίου με συμβολικό καθαρά χαρακτήρα είναι αυτό του Torre della Mangia του Palazzo Pubblico της Siena, ο οποίος είχε σκοπό να εκφράσει και να επιβάλει με το ύψος του την ισοδυναμία της πολιτικής με τη θρησκευτική εξουσία –την οποία δήλωνε το καμπαναριό του καθεδρικού ναού, στο υψηλότερο σημείο της πόλης– και μ’ αυτόν τον τρόπο να δηλώσει τη συμβολική τουλάχιστον ισορροπία των εξουσιών και την ενότητα της πόλης.

Οι ουρανοξύστες, από τα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα στις ΗΠΑ και αργότερα σε όλο τον κόσμο, είναι αποτέλεσμα καθαρά οικονομικών/εμπορικών συνθηκών, σε περιοχές με ιδιαίτερα υψηλές αξίες γης (Manhattan, City of London, Τόκιο, Hong Kong κλπ.), ή σε άλλες όπου η υψηλή συγκέντρωση κάποιων χρήσεων και η έντονη φυσική παρουσία τους –ο εντυπωσιασμός– είναι επιθυμητές και οικονομικά ωφέλιμες. Όπως σίγουρα γνωρίζετε, μόλις εγκαινιάστηκε στο Dubai ένα κτίριο που έκανε πραγματικότητα το «όρθιο χιλιόμετρο» (σχεδόν, το Burj Khalifa των Skidmore, Owings and Merril είναι 828 μέτρα ψηλό, ένα γυάλινο πύργο που κλείνει το μάτι σ’ εκείνον που οραματίστηκε ο Ludwig Mies van der Rohe πριν ενενήντα χρόνια, και απασχολεί το διεθνή αρχιτεκτονικό τύπο εδώ κι ένα μήνα.

Α.Β.: Η χωροθέτηση ψηλών κτιρίων σε συνδυασμό με την αξιοποίηση των ελεύθερων χώρων που προκύπτουν μπορεί να αποτελέσει μια οικολογική απάντηση στη σημερινή απάνθρωπη αστική πυκνότητα ορισμένων πόλεων;

Σ.Φ.: Αντίθετα, τα ψηλά κτίρια αυξάνουν την πυκνότητα των πόλεων. Άλλωστε, όπως είπα και προηγουμένως, κύριος σκοπός των ψηλών κτιρίων είναι η μέγιστη εκμετάλλευση της διαθέσιμης γης. Οι σχεδιαστές των πρώτων ουρανοξυστών αντιμετώπισαν τους ελεύθερους χώρους γύρω από τα κτίρια τους αισθητικά, σαν χώρους που εξυπηρετούσαν την ανάδειξη του κτιρίου. Όταν άλλωστε προκύπτει ελεύθερος χώρος στο έδαφος, λόγω σχεδιασμού, αυτός είναι, ως επί το πλείστον, χώρος ιδιωτικός και όχι δημόσιος χώρος απευθυνόμενος προς όλους τους πολίτες χωρίς εξαιρέσεις και διακρίσεις, και επομένως χώρος χωρίς κοινωνικό όφελος.

Άλλωστε, συχνά, ακόμα και ενάντια στις προθέσεις των σχεδιαστών τους, τέτοιοι χώροι περιφράσσονται και μετατρέπονται σε χώρους που αποκλείουν τους πολίτες ή ένα μέρος αυτών. Αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της σημερινής πόλης, και τα ψηλά κτίρια δεν το λύνουν. Αντίθετα, αυτά συμβάλλουν στην υποβάθμιση και εγκατάλειψη του δρόμου της παραδοσιακής πόλης. Ο Μοντερνισμός επιχείρησε να απελευθερώσει χώρο γύρω ή κάτω από τα ψηλά κτίρια που πρότεινε, αλλά συχνά –στην περίπτωση του Le Corbusier για παράδειγμα– ο χώρος αυτός είχε σκοπό την αισθητική απομόνωση του κτιρίου από το έδαφος και την «έκθεσή του πάνω σ’ ένα βάθρο», ήταν γέννημα της απόρριψης της υποτιθέμενης βρώμικης και επικίνδυνης πόλης, και πρότεινε την απομάκρυνση των κατοίκων απ’ αυτήν, ώστε να κερδίσουν μ’ αυτόν τον τρόπο τον πολυπόθητο ήλιο, τον αέρα και το πράσινο.

Σε αντίθεση με αυτές τις προτάσεις αποξένωσης του κτιρίου και του ανθρώπου από το έδαφος, και κυρίως του πολίτη από την πόλη, ο Oscar Niemeyer, για παράδειγμα, πράγματι κατόρθωσε να διαμορφώσει με πλαστική δεξιοτεχνία και χρησιμοποιώντας μια σειρά ευφυών μορφολογικών χειρισμών και αρχιτεκτονικών στοιχείων το έδαφος που σκόπιμα απελευθέρωσε κάτω και γύρω από τα κτίριά του (άλλοτε ψηλά και άλλοτε χαμηλά), ώστε να επιτύχει την ομαλή συγχώνευση του κτιρίου με το έδαφος (http://yalepress.yale.edu/yupbooks/book.asp?isbn=9780300120387), επιτρέποντας συγχρόνως να εισχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα των πολυώροφων κτιρίων του μια σειρά χρήσεων που προωθούν ακριβώς αυτήν την ουσιαστική και αμφίδρομη σχέση ανάμεσα στον ιδιωτικό και το δημόσιο χώρο της πόλης. Θα ήθελα να αναφέρω επίσης ένα πολύ καλό παράδειγμα αρχιτεκτονικού σχεδιασμού με σκοπό την εξοικονόμηση και επιστροφή πολύτιμου εδάφους στην πόλη, την τολμηρή αρχιτεκτονική παρέμβαση της Lina Bo Bardi στο κέντρο του São Paulo (το Μουσείο Τέχνης του São Paulo, 1957–68), η οποία άσκησε κριτική στα συστήματα αξιών που διέπουν την εκμετάλλευση της αστικής γης και τη διάβρωση της ζωής της πόλης, ενθαρρύνοντας τη δημοκρατική χρήση και ευχάριστη εμπειρία της πόλης.

Σύγχρονοι αρχιτέκτονες όπως η Zaha Hadid ακολουθούν με επιτυχία το παράδειγμα του Niemeyer. Ακόμα και στην περίπτωση του Niemeyer, συχνά με πρόφαση ανάγκες ασφάλειας, οι χώροι που ο αρχιτέκτονας πρόσφερε σε όλους τους πολίτες αποκόπηκαν αργότερα από την πόλη. Υπάρχουν βέβαια παραδείγματα κτιρίων –όπως αυτό του Υπουργείου Εκπαίδευσης και Δημόσιας Υγείας στο Ρίο ντε Τζανέϊρο, του πρώτου Μοντέρνου ουρανοξύστη κρατικής διοίκησης στον κόσμο– όπου η ιδέα της αύξησης του ύψους του με σκοπό την επιστροφή ελεύθερου δημόσιου χώρου στην πόλη λειτούργησε και λειτουργεί ακόμα με επιτυχία. Θα ήθελα να τονίσω όμως ότι, σε μία δημοκρατική κοινωνία πολιτών, η ικανοποίηση της βασικής ανάγκης για ελεύθερο, δημόσιο χώρο, δηλαδή για χώρο μη παραγωγικό και ουσιαστικά δημοκρατικό, που προωθεί το «δικαίωμα στην πόλη», δεν μπορεί να ανατεθεί στην ιδιωτική πρωτοβουλία ή να εξαρτάται από την καλή θέληση των εκάστοτε ιδιοκτητών και σχεδιαστών ψηλών ή χαμηλών κτιρίων.

Α.Β.: Συγκρίνοντας την ενεργειακή συμπεριφορά ενός ψηλού κτιρίου σε σχέση με αυτή μιας ομάδας χαμηλών κτιρίων με αντίστοιχη δόμηση, θεωρείται ότι το ψηλό κτίριο είναι πλέον ανταγωνιστικό? Οδηγούμαστε δηλαδή στη δημιουργία οικολογικών ουρανοξυστών – ecoscrapers?

Σ.Φ.: Για να κάνουμε μια τέτοια σύγκριση θα πρέπει βέβαια να λάβουμε υπ’ όψιν μας μια σειρά πολλών άλλων παραμέτρων, πέρα από το ύψος. Πάντως, μετρήσεις που έγιναν μετά την αποπεράτωση σύγχρονων ψηλών κτιρίων, τα οποία διατείνονταν κατά το στάδιο του σχεδιασμού τους σημαντικά ενεργειακά οφέλη (ανάμεσά τους το κτίριο της Swiss Re του Norman Foster, στο Λονδίνο, απέδειξαν ότι η πραγματική ενεργειακή συμπεριφορά τους, δηλαδή η κατανάλωση ή εξοικονόμηση ενέργειας που επιτυγχάνουν, δεν πλησιάζει ούτε στο ελάχιστο τους αρχικούς ισχυρισμούς των σχεδιαστών τους.

Α.Β.: Πείτε μου αν γνωρίζετε ποιες προσπάθειες έχουν γίνει για την ανέγερση ψηλών κτιρίων στην Ελλάδα και ποιο είναι το μέλλον για αυτά τα κτίρια στην Ελλάδα;

Σ.Φ.: Γνωρίζω ότι από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 και μετά κτίστηκαν πολυώροφα κτίρια στην Ελλάδα, κυρίως κατά μήκος των αξόνων μεγάλης κυκλοφορίας, ως επί το πλείστον χαρακτηριστικά παραδείγματα μιας εμπορικής αρχιτεκτονικής, η οποία αγκομαχεί να διαφημίσει τα προϊόντα των πελατών της με οπτικά θορυβώδη κελύφη που προσβάλουν το θεατή και διαφθείρουν το αισθητικό του κριτήριο. Το πρόβλημα δεν είναι το ύψος αυτού του είδους των κτιρίων, το οποίο, κατά τη γνώμη μου, δεν μπορεί να αποτελέσει από μόνο του κριτήριο για την ποιότητα ενός αρχιτεκτονικού έργου.

Α.Β.: Στην σημερινή Ελλάδα, οι δύο μεγάλες πόλεις, η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη πλέον έχουν επεκταθεί υπερβολικά ενσωματώνοντας σταδιακά παρακείμενες περιοχές δημιουργώντας φαινόμενα μεγαπόλεων. Μήπως θα ήταν προτιμότερο να συγκρατήσουμε την κατά πλάτος ανάπτυξη, δίνοντας ύψος ώστε να συγκεντρώσουμε λίγο τον πληθυσμό;

Σ.Φ.: Η επέκταση των πόλεων κατά πλάτος, ειδικά όταν αυτή γίνεται χωρίς την απαραίτητη υποδομή και κυρίως χωρίς τις απαραίτητες σχετικές χωροταξικές και πολεοδομικές μελέτες, πόσο μάλλον όταν γίνεται μέσω συστηματικής καταστροφής (π.χ. εμπρησμούς δασικών εκτάσεων), διαφθοράς και αυθαιρεσίας, δημιουργεί πολλά περιβαλλοντικά και σημαντικότατα κοινωνικά προβλήματα. Πιστεύω όμως ότι πριν ακόμα σκεφτούμε την αύξηση του ύψους των κτιρίων, θα πρέπει να φροντίσουμε για τη μεγιστοποίηση της σωστής εκμετάλλευσης των υπαρχόντων κτιρίων, το δυναμικό πολλών από τα οποία παραμένει αναξιοποίητο. Ας ξεκινήσουμε όμως με την άμεση κατεδάφιση των αυθαίρετων κτισμάτων, την αναστολή των οικοδομικών αδειών στις αναδασωτέες περιοχές, και γενικότερα με την καταπολέμηση της ενδημικής διαφθοράς στον τομέα της οικοδόμησης της σημερινής Ελλάδας.

Α.Β.: Θεωρείται ότι πρέπει να γίνει τοπικά αυτό ή σε μεγαλύτερη κλίμακα; Να γίνει δηλαδή ένα μικρό Manhattan, ή όπως στο Παρίσι ή στο Λονδίνο που υπάρχουν κάποια μεμονωμένα κτίρια μέσα στον αστικό ιστό;

Σ.Φ.: Όσον αφορά τις ελληνικές πόλεις, θεωρώ ότι προέχουν άλλες, πολύ σημαντικότερες και επείγουσες αποφάσεις. Γενικότερα, θεωρώ ότι δεν υπάρχουν απόλυτα σωστές λύσεις.

Α.Β.: Θα σας αναφέρω την προσωπική μου εκτίμηση-απάντηση σε ορισμένους αστικούς μύθους οι οποίοι έχουν επικρατήσει στην ελληνική κοινωνία ως προς την κατασκευή ψηλών κτιρίων. Θα ήθελα να μου αναλύσετε συνοπτικά την άποψη σας για κάθε έναν από αυτούς:
(1) Το κόστος κατασκευής ενός ψηλού κτηρίου σε σχέση με την αντίστοιχη δόμηση σε χαμηλά κτήρια είναι μικρότερο.

Σ.Φ.: Η σύγκριση είναι αόριστη και έξω από τα πολλαπλά πλαίσια, απαραίτητα για μια ανάλυση. Δεν έχω συγκεκριμένα στοιχεία, αλλά τολμώ να αμφισβητήσω την ορθότητα του ισχυρισμού ανεξάρτητα από τη διαθεσιμότητα και το κόστος των υλικών, το κόστος εργασίας, τη διαθεσιμότητα τεχνικών επιδεξιοτήτων, την τοποθεσία του κτιρίου κλπ. Ακόμα κι αν είναι έτσι γενικά, και τι μ’ αυτό; Δεν γνωρίζω πολλά παραδείγματα ψηλών κτιρίων που χτίστηκαν για να μειωθεί το κόστος κατασκευής.

Α.Β.: (2) Οι απαιτήσεις για πυρασφάλεια, τόσο σε παθητικά όσο και ενεργητικά συστήματα αυξάνονται γραμμικά ανάλογα με τη δόμηση και όχι εκθετικά με το ύψος.

Σ.Φ.: Και λοιπόν; Αυτό δεν σημαίνει ότι τα χαμηλά κτίρια είναι πιο επικίνδυνα από τα ψηλά, αν αυτό υπονοείτε, πόσο μάλλον αν λάβουμε υπ’ όψιν μας τον απαιτούμενο χρόνο διαφυγής σε περίπτωση πυρκαγιάς.

Α.Β.: (3) Με τη χρήση σωστού αρχιτεκτονικού σχεδιασμού και βιοκλιματικών παραμέτρων είναι δυνατός ο αερισμός των χώρων σε οποιοδήποτε ύψος.

Σ.Φ.: Όχι πάντως ο φυσικός αερισμός. Και πάλι, αυτό δεν είναι λόγος να προτιμούνται τα ψηλά κτίρια, αν αυτό εννοείτε.

Α.Β.: (4) Οι ενεργειακές απαιτήσεις ενός κτιρίου εξαρτώνται από τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό και τη χρήση ή μη αρχών βιώσιμης αρχιτεκτονικής.

Σ.Φ.: Και από πολλά άλλα. Και λοιπόν;

Α.Β.: (5) Με τη χρήση των νέων τεχνολογιών - ανελκυστήρες διπλού ύψους που εξυπηρετούν διπλάσιο πληθυσμό και τη δημιουργία πυρασφαλών ανελκυστήρων - η ανάγκη σε κλιμακοστάσια και ανελκυστήρες είναι λίγο μεγαλύτερη από την αντίστοιχη ανάγκη για την ίδια δόμηση σε χαμηλά κτίρια.

Σ.Φ.: Και λοιπόν;

Α.Β.: (6) Η ‘ανεμπόδιστη’ θέα προς την Ακρόπολη δε θα διακοπεί με την κατασκευή ορισμένων ψηλών κτιρίων στο Ελληνικό ή στους Ελαιώνες.

Σ.Φ.: Η Ακρόπολη των Αθηνών, ή μάλλον η θέα προς αυτήν, δεν είναι το μόνο πράγμα που θα πρέπει να ανησυχεί το σχεδιαστή κτιρίου στην Αθήνα και τη γύρω περιοχή, είτε ψηλού, είτε χαμηλού. Το αν ένα κτίριο θα είναι ψηλό ή χαμηλό –και πόσο ψηλό ή χαμηλό– δεν είναι πιστεύω μια απόφαση που μπορεί να πάρει ο αρχιτέκτονας και ο πολεοδόμος ανεξάρτητα απ’ όλους τους παράγοντες και πλαίσια σχεδιασμού. Αυτή η άποψη δεν είναι αμφιλεγόμενη.

Α.Β.: Παράλληλα έχουν κατασκευάσει ψηλά κτίρια:
(7) Πόλεις που βρίσκονται σε περιοχές εξαιρετικά σεισμογενείς, σαφώς περισσότερο από την Ελλάδα (Τόκυο, Λος Άντζελες)

Σ.Φ.: Και λοιπόν; Αυτό δεν είναι επιχείρημα που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ούτε υπέρ ούτε κατά των ψηλών κτιρίων, στην Ελλάδα ή αλλού. Είναι απλώς ιστορικό γεγονότος. Πράγματι είναι δυνατόν να κατασκευαστούν ψηλά κτίρια στη σεισμογενή Ελλάδα, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι και επιθυμητό ή ωφέλιμο. Και αν επανέλθουμε στο θέμα του κόστους, σε σεισμογενείς περιοχές, τα ψηλά κτίρια έχουν υποθέτω υψηλότερο κόστος μελέτης και κατασκευής από τα χαμηλά (και χρόνο διαφυγής βέβαια).

Α.Β.: (8) Πόλεις με εξαιρετικά ιστορικά κέντρα, τα οποία παρεμπιπτόντως τα έχουν προστατευμένα και από τα αυτοκίνητα και από τη φθορά (Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Γερμανία)

Σ.Φ.: Ditto. Και παρεμπιπτόντως σας υπενθυμίζω ότι το Παρίσι μετάνιωσε τον Tour Maine-Montparnasse πολύ σύντομα μετά την αποπεράτωσή του, και έλαβε τα μέτρα του για να μην επαναληφθεί το λάθος. Όσο δε αφορά τον πύργο του Eiffel, λυπάμαι ιδιαίτερα που δεν έχω τη δυνατότητα να γευματίζω συχνά στο εστιατόριό του, όπως συνήθιζε ο Guy de Maupassant, αφού κι εγώ, όπως κι εκείνος, εκτιμώ κυρίως τη θέα του. «Είναι», έλεγε, «το μόνο μέρος από το οποίο δεν αναγκάζομαι να βλέπω [τον πύργο του Eiffel]». Είναι σχεδόν αναπόφευκτος. Και τη νύχτα ακόμα επιμένει να λαμπυρίζει ενοχλητικότατα.

Α.Β.: (9) πόλεις σε χώρες που βρίσκονται πολύ χαμηλότερα από την Ελλάδα τόσο σε βιοτικό επίπεδο¹, όσο σε οικονομική επιφάνεια (Βουλγαρία, Τουρκία, χώρες στην Αφρική και τη Νότια Αμερική)

Σ.Φ.: Και λοιπόν; Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να τις αντιγράψει και η Ελλάδα τυφλά. Ίσως να είχαν τους λόγους τους και να ήταν σωστή η επιλογή τους. Αυτούς θα πρέπει να αναλύσουμε αν θέλουμε να κρίνουμε την απόφασή τους. Μπορεί πάλι και να μην είχαν κανένα λόγο να χτίσουν ψηλά κτίρια, ή να μην ανάλυσαν καν το θέμα. Άλλωστε η κάθε περίπτωση, το κάθε κτίριο, πρέπει να αναλυθεί ξεχωριστά και σε βάθος. Επίσης, προφανώς θα έλεγα, όπως και για τα παραπάνω, η αντίστοιχη επιλογή στην Ελλάδα, ή οπουδήποτε αλλού, θα πρέπει να είναι αποτέλεσμα ανάλυσης όλων των σχετικών πλαισίων και παραμέτρων της κάθε αρχιτεκτονικής παρέμβασης. Και ακόμα και αυτό, πάλι προφανώς θα έλεγα, δεν θα οδηγήσει από μόνο του σε μια θετική αρχιτεκτονική παρέμβαση. Υπάρχουν καλά και κακά ψηλά κτίρια, όπως υπάρχουν καλά και κακά χαμηλά κτίρια (τα κακά ψηλά κτίρια έχουν και το επιπρόσθετο μειονέκτημα ότι είναι δύσκολο να κρυφτούν). Ίσως θα ήταν πιο εποικοδομητικό να συζητάμε την καλή αρχιτεκτονική και τον καλό χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, αντί για τα ψηλά κτίρια, τα στρογγυλά, τα γυάλινα ή τα κόκκινα κτίρια, γενικά και αόριστα.

Α.Β.: Ευχαριστώ πολύ για την εποικοδομητική συζήτηση και πιστεύω πως στο άμεσο μέλλον θα μας δοθεί η δυνατότητα να επαναλάβουμε τη συζήτηση.

πηγή: http://www.greekarchitects.gr/index.php?maincat=22&newid=2815

«Όχι» στον ποδηλατόδρομο, από τον Εμπορικό Σύλλογο Αλεξανδρούπολης

Την αντίθεση των καταστηματαρχών στη δημιουργία ποδηλατοδρόμων στην πόλη της Αλεξανδρούπολης, εκφράζει σε γραπτή του ανακοίνωση το διοικητικό συμβούλιο του Εμπορικιού Συλλόγου της πόλης.

Όπως σημειώνει, "το εν λόγω έργο, όπως προκύπτει από σχολαστική παρατήρηση καθημερινότητας τόσο των καταναλωτών όσο και των καταστηματαρχών δυσχεραίνει την λειτουργία της αγοράς στο ιστορικό –εμπορικό κέντρο της πόλης, αυξάνει το ήδη επιβαρυμένο κυκλοφοριακό της πόλης, και εκδιώκει τους καταναλωτές από το κέντρο ωθώντας τους σε αγορές όπου η κυκλοφορία είναι ομαλή ή πρόσβαση του οχήματος σε θέσεις parking είναι ευκολότερη".

Ο Εμπορικός Σύλλογος Αλεξανδρούπολης τονίζει ότι θα δημιουργηθούν πολλά προβλήματα
ιδιαίτερα τους θερινούς μήνες λόγω της αναμενόμενης αύξησης τόσο του πληθυσμού, καθώς και με το κλείσιμο της παραλιακής οδού της απογευματινές ώρες.

http://www.enet.gr/?i=news.el.ellada&id=128753

Πανεπιστήμιο των Ορέων - Κείμενο Διακήρυξης

«H εγκατάλειψη των λειτουργιών της ψυχής και της σκέψης στην κηδεμονία των ετοίμων απαντήσεων βρίσκει την ιδέα τής αποκλειστικά επιστημονικής εποπτείας των «φαινομένων» παντοκράτειρα». Είναι δήθεν το μόνο, πλέον, όργανο δια του οποίου μπορούμε να αφουγκραστούμε, να κοιτάξουμε, να μυρίσουμε και να ψηλαφίσουμε αυτόν τον ρηχό, μονομερή κόσμο.

Η διάσταση του «βάθους» της ανθρώπινης σκέψης και της ψυχής έχει χαθεί στον επίπεδο κόσμο της «οθόνης» μιας τηλεόρασης και ενός υπολογιστή.

Σε αυτό το περιβάλλον η απλή, άμεση και βιωματική αντιληπτική ικανότητά μας εξασθενεί απελπιστικά και η από χιλιετιών αποκτημένη βιωματική γνώση εξαφανίζεται κάτω από τα στατιστικά δεδομένα της επιστήμης, όπου η πληροφοριακή ανακύκλωση μας έχει καταστήσει άναρθρους. Παράλληλα, η βιομηχανία πτυχίων στα πανεπιστήμια μας, κινδυνεύει να μας οδηγήσει σε πνευματική οκνηρία και να γίνει εχθρική στην οξυγόνωση των νουνεχών εγκεφάλων.

Στην περιφέρεια, το χώμα, το νερό και η πέτρα δεν υπάρχουν για τους αυτόχθονες. Είναι πράγματα πρωτόγονα, στοιχεία παρελθόντος που περιγράφονται μόνο στα λαϊκά τραγούδια που λέγονται στις γιορτές.

Οι κάτοικοι των περιθωριοποιημένων κοινωνιών, μπολιασμένοι από την επίπεδη πληροφόρηση του «κουτιού» με την επίκτητη ψευδαίσθηση της «εφήμερης ευημερίας» της καταναλωτικής υπερ-τεχνολογικής κοινωνίας, εγκαταλείπουν τα χωριά τους, χωρίς κανείς να μπορεί να τους αποτρέψει να μην έχουν ρίζες, να μην έχουν μνήμες, να μη λησμονούν εκείνο το παλιό περιβάλλον στο οποίο έπαιζαν μικροί αποκτώντας τα πρώτα τους βιώματα. Εναλλακτικά, όπου υπάρχει ακόμη κρίσιμη κοινωνική μάζα, αυτή αντιστέκεται υιοθετώντας παλιούς άγραφους νόμους τιμής, και πολύ συχνά, δυστυχώς, μέσα από έναν εύκολο, συνήθως παράνομο και παραβατικό πλουτισμό, απομυθοποιείται η επίπλαστη ευημερία των «πολιτισμένων», εγκαθιστώντας ένα παρακράτος ευτελισμού της ίδιας της πολιτιστικής/ πολυπολιτισμικής κληρονομιάς τους.

Όλα αυτά οδηγούν στην αποδόμηση του κοινωνικού ιστού και στον κοινωνικό αποκλεισμό κυρίως της περιφέρειας, η οποία μέσα από ιδιότυπη, μη βιωματική πολιτισμική μετάλλαξη, καταλήγει στο αποτέλεσμα του ψυχρού επίπεδου πολιτισμού της τηλεόρασης και του πλαστικού χρήματος, καθώς και στη συνεπακόλουθη εξάρτηση και εργασιακή υποθήκη.

Σε αυτή τη χρονική στιγμή γίνεται επίκαιρο και αναγκαίο όσο ποτέ το ευρωπαϊκό όνειρο μιας πολυπολιτισμικής κοινωνίας, όπου η διατήρηση και ενδυνάμωση της «περιφερειακής ταυτότητας» θα αποτελεί την αναγκαία και ικανή συνθήκη σύνθεσης του κοινωνικού μωσαϊκού της παγκοσμιοποιημένης ευρωπαϊκής εικόνας.

Το “Πανεπιστήμιο των Ορέων” θεσπίζεται ως ένα κίνημα, ένας Οργανισμός, μια πράξη ολοκληρωμένης παρέμβασης στη βάση της κοινωνίας με στόχο:

* την αλλαγή προτύπου ευημερίας, που θα συνδυάζει τη βιώσιμη ανάπτυξη με την ανάκτηση των χαμένων ανθρωπίνων σχέσεων και την πολιτισμική ταυτότητα των μικρών κοινωνιών
* την προστασία του ανθρώπινου και φυσικού περιβάλλοντος
* την ενίσχυση της παραδοσιακής οικονομίας με μοντέρνα εργαλεία διαχείρισης για την αναστολή της υπερεκμετάλλευσης του φυσικού πλούτου
* την απάλειψη της παραβατικότητας και την απεξάρτηση από την οικονομία του δανεισμού και των επιδοτήσεων, και τελικά
* τον επαναπροσδιορισμό της ανθρώπινης ευτυχίας με ανθρώπινους δείκτες και όχι με εισοδηματικά δεδομένα.

Οι παραπάνω στόχοι θα επιτευχθούν με

* τον διάλογο και τον συγκερασμό της βιωματικής με την επιστημονική γνώση από τους ανθρώπους που την υπηρετούν ένθεν και ένθεν, τόσο εντός όσο και εκτός των πανεπιστημίων, στον χώρο της πρωτογενούς παραγωγής.
* την ως προς κάθε επίπεδο επιστημονική υποστήριξη ενεργειών σε κύριους τομείς παρέμβασης, και πιο συγκεκριμένα στα πεδία της οικονομίας, της παιδείας , του πολιτισμού και της υγείας
* τη “διδασκαλία της παιδείας” της ελάχιστης αναγκαίας κατανάλωσης και της απεξάρτησης από το πλαστικό χρήμα
* τη δημιουργία πολιτιστικών και εικαστικών δρωμένων στη βάση του εθελοντισμού στις ορεινές αλλά και τις κοινωνικά αποκλεισμένες περιοχές.



Ιδιαίτερα για την Κρήτη, προσδιορίζεται ως πράξη «ειρηνικής επανάστασης» απέναντι στη βάναυση αλλοίωση της περιβαλλοντολογικής, οικιστικής και πολιτιστικής ταυτότητας του νησιού, καθώς, εν ονόματι του εύκολου πλουτισμού, η εν λόγω ταυτότητα αλλοιώνεται από τη μαζική τουριστικοποίηση και εκποίηση της κρητικής γης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αποδόμηση του κοινωνικού ιστού της, την αύξηση της παραβατικότητας και τον εξευτελισμό, εγχωρίως και διεθνώς, των παραδοσιακών αξιών και του πολιτισμού της.

Είναι κάλεσμα για συσπείρωση και ειρηνικό αγώνα των ευαισθητοποιημένων και εν αγωνία ευρισκομένων Πολιτών.

Το “Πανεπιστήμιο των Ορέων” υλοποιείται ως πολυδιάστατη δράση-εγχείρημα, η οποία ξεκινά από την «ανθρώπινη πληθυσμιακή βάση» και επενδύει στις τοπικές κοινωνίες οι οποίες εγκαταβιώνουν στους ορεινούς όγκους της Κρήτης. Συναρθρώνεται, λοιπόν, ως εγχείρημα ολοκληρωμένης παρέμβασης στην Περιφέρεια και είναι προϊόν αυθεντικού, συστηματικού και πρωτότυπου προβληματισμού.

Απηχείται ως περιεχόμενό του η δράση και η ίδια η πρόκληση συγκρότησης όρων υλοποίησης περιγεγραμμένου Αναπτυξιακού Οράματος, που θα προβάλλει ως αξίες τον σεβασμό στις ιδιαιτερότητες της τοπικότητας, τη μακραίωνη πολιτισμική παράδοση της ορεινής περιφέρειας και τα ειδικά χαρακτηριστικά της τοπικής κοινωνίας και οικονομίας.

Με αυτή τη “συνθήκη” θεμελιώνεται το αίτημα της αλληλεπίδρασης Τοπικότητας και Πανεπιστημίου, η οποία στοχεύει στην αειφόρο ανάπτυξη της Περιφέρειας (με αρχικό μοντέλο και πεδίο εφαρμογής την ορεινή περιφέρεια της Κρήτης).

Στο γνωστικό πεδίο των προαναφερομένων, το οικολογικό τοπίο των τοπικών κοινωνιών των ορεινών και ημιορεινών περιοχών, η ιστορία τους, η δημογραφική σταθερότητά τους καθώς και πλευρές αρχών της κοινωνικής οργάνωσης και των πολιτισμικών αξιών και ο συγχρονικός μετασχηματισμός τους, συνιστούν διαρκή πρόκληση που αφορά στην έρευνα της οποίας τα συμπεράσματα θεμελιώνουν αρχές ανάπτυξης.

Το “Πανεπιστήμιο των Ορέων” αναδεικνύεται ως αποστολή και κατατείνει στη φιλοσοφία ενός υφιστάμενου πραγματικού Πανεπιστημίου.

Θεσπίζεται ωστόσο ως Πανεπιστήμιο έξω από πανεπιστημιακά κτήρια, που θα δραστηριοποιείται στις παρυφές των ορεινών και αποκλεισμένων οικισμών, μέσα στην καρδιά της κάθε τοπικής κοινωνίας. Σε αυτό το περιβάλλον θα υλοποιεί το πρόγραμμά του βασιζόμενο στον συνδυασμό της επιστημονικής γνώσης από τον χώρο της οικονομίας, του πολιτισμού, της υγείας και του περιβάλλοντος και θα παράγει βιωματική γνώση, η οποία θα συντελεί στην ανθρωποκεντρική και ολιστική προσέγγιση της Εκπαίδευσης-Παιδείας, τον «κοινό τόπο» τόσο των επιστημόνων όσο και των ανθρώπων της Υπαίθρου. Γι’ αυτό και ο προβληματισμός για τη δημιουργία του Πανεπιστημίου των Ορέων εξαρχής κινείται πέραν των γνωστών «ετοιμοπαράδοτων» αναπτυξιακών τεχνικών και αναζητά νέες και γνήσιες στοχεύσεις που συνδιαλέγονται με το συγκεκριμένο και πολυσύνθετο ιστορικό, κοινωνικό και πολιτισμικό σκηνικό της περιοχής.

Με βάση όλα τα προαναφερθέντα, καθίσταται σαφές ότι το “Πανεπιστήμιο των Ορέων” αρδεύεται από τη βιωματική διάσταση της γνώσης, ενώ επενδύει στη διαθεματικότητα και προϋποθέτει τόσο την αλληλοδιδακτική προσέγγιση όσο και τη δυναμική αλληλεπίδραση όλων των δρώντων προσώπων και κοινωνικών υποκειμένων.

Εδράζεται στη δημιουργία μιας εμπράγματης κοινότητας, η οποία αρδεύεται με τη σειρά της από τη συν-βιωματική παιδεία μέσα από τη συνθήκη της δυναμικής αλληλεπίδρασης, και αποσκοπεί στο να δημιουργήσει κοινωνικές γέφυρες και να ελαχιστοποιήσει τον κοινωνικό αποκλεισμό, τη φτώχεια και την παραβατικότητα, φαινόμενα συγχρονικά της εποχής μας. Κοντολογίς, το “Πανεπιστήμιο των Ορέων” αποτελεί το εγχείρημα συγκρότησης μιας δυναμικής κοινότητας ερευνητών, πανεπιστημιακών, κοινωνικών εταίρων και πολιτών της ορεινής περιφέρειας που γνήσια αλληλεπιδρούν και αμοιβαία μαθαίνουν.

Σχέδιο Ανάπτυξης Οροπέδιου Λασιθίου

Όπως σε όλη την αγροτική ύπαιθρο της χώρας, στο Οροπέδιο Λασιθίου παρατηρείται μια συνεχής μετακίνηση του πληθυσμού στα πλησιέστερα αλλά και απομακρυσμένα μεγάλα αστικά κέντρα, προς αναζήτηση καλύτερων συνθηκών εργασίας, υψηλότερου εισοδήματος και καλύτερης διαβίωσης. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα την αποψίλωση του πληθυσμού και κυρίως των νέων, με όλες τις δυσμενείς συνέπειες της. Για να σταματήσει η μετακίνηση αυτή ή/ και να αντιστραφεί, είναι απαραίτητη η λήψη μέτρων σε όλους τους τομείς δραστηριότητας της περιοχής.

Το σχέδιο τούτο περιορίζεται στον πρωτογενή τομέα, γεωργία, κτηνοτροφία και δασοκομία κατά σειρά προτεραιότητας, λόγω γνωστικού αντικειμένου των συντακτών, και μόνο επιφανειακά σε άλλους τομείς.

Είναι ευνόητο ότι για την πρόταση συγκεκριμένων μέτρων είναι απαραίτητη η εμπεριστατωμένη έρευνα και λεπτομερής ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης της περιοχής, για τον προσδιορισμό των αδυναμιών και επομένως την επιλογή και προτεραιότητα των μέτρων αντιμετώπισής τους.

Στην παρούσα φάση και βάσει προηγούμενης εμπειρίας από άλλες περιοχές της χώρας, προτείνονται, ενδεικτικά, μέτρα κατά σειρά προτεραιότητας, τα οποία αποσκοπούν στον εκσυγχρονισμό και τη βιωσιμότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, την ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος και την προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας από τις γνωστές παρενέργειες των σημερινών συμβατικών συστημάτων παραγωγής.



ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΡΩΤΟΓΕΝΗ ΤΟΜΕΑ



* Αντικατάσταση των σημερινών συμβατικών συστημάτων γεωργικής και κτηνοτροφικής παραγωγής με ολοκληρωμένα και πιστοποίηση όλων των παραγόμενων προϊόντων. Αξίζει να αναφερθεί η επισήμανση του Οργανισμού Πιστοποίησης και Ελέγχου Γεωργικών Προϊόντων (ΟΠΕΓΕΠ) "Agrocert", ότι η ολοκληρωμένη αγροτική παραγωγή αποτελεί μια ρεαλιστική εναλλακτική λύση έναντι της συμβατικής παραγωγής. Ικανοποιεί τις σύγχρονες απαιτήσεις της κοινωνίας που σχετίζονται με την παραγωγή τροφίμων δηλαδή, είναι περιβαλλοντικά ήπια και βιώσιμη, εξασφαλίζει ασφάλεια και ποιότητα των προϊόντων, ικανοποιεί του καταναλωτές και τη συνακόλουθη οικονομική επιτυχία της αγροτικής εκμετάλλευσης, προστατεύει την υγεία των εργαζομένων στην επιχείρηση και εξασφαλίζει τη διαθεσιμότητα πιστοποιημένων αγροτικών προϊόντων.
* Υιοθέτηση συστημάτων βιολογικής παραγωγής σε όλες τις καλλιέργειες που η διαθέσιμη τεχνολογία επιτρέπει, τις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις και πιστοποίηση των παραγόμενων προϊόντων. Σημειώνεται ότι τελευταία παρατηρείται σταθερή αύξηση της κατανάλωσης πιστοποιημένων προϊόντων ολοκληρωμένης και βιολογικής παραγωγής. Για το σύστημα παραγωγής των τελευταίων ισχύουν όλες οι θετικές επισημάνσεις του ΟΠΕΓΕΠ που ισχύουν και για τα πιστοποιημένα προϊόντα ολοκληρωμένης παραγωγής, γεγονός που εγγυάται την εύκολη διάθεση και των δύο σε ικανοποιητικές τιμές.
* Επανεξέταση της δυνατότητας παραγωγής πιστοποιημένου πατατόσπορου.
* Αποτελεσματικότερη εκμετάλλευση των δασικών πόρων της περιοχής, π.χ. αναδασώσεις με κατάλληλα είδη φυτικών ειδών.
* Αποτελεσματικότερη εκμετάλλευση των δασικών και άλλων βοσκοτόπων.
* Εξέταση της δυνατότητας αντικατάστασης τυχόν οικονομικά οριακών καλλιεργειών με άλλες πλέον προσοδοφόρες, π.χ. καλλιέργεια «ευγενών» ποικιλιών αμπέλου για παραγωγή κρασιού υψηλής αξίας. Το κλίμα της περιοχής συνηγορεί υπέρ της δυνατότητας αυτής.
* Εκμετάλλευση τυχόν αρωματικών ή θεραπευτικών (αυτοφυών ή καλλιεργούμενων) ενδημικών ειδών φυτών.
* Τυποποίηση επεξεργασμένων-μεταποιημένων πιστοποιημένων τοπικών γεωργικών και κτηνοτροφικών προϊόντων, για διευκόλυνση της διάθεσής τους σε ικανοποιητικές τιμές.
* Διαφήμιση όλων των παραπάνω δραστηριοτήτων και του ιδιαίτερου κλίματος της περιοχής, με σκοπό την προσέλκυση επισκεπτών και ανάπτυξη ήπιων μορφών τουρισμού (οικοτουρισμού, αγροτουρισμού).
* Δημιουργία οργανώσεων (συνεταιρισμών, εταιρειών) για την ομαδική προμήθεια των αναγκαίων υλικών και μέσων παραγωγής και καταναλωτικών αγαθών και εμπορία των παραγομένων προϊόντων.



Οι τρείς πρώτες προτάσεις θεωρούνται άμεσης προτεραιότητας, με σχετικά σύντομη περίοδο υλοποίησης αν υπάρξουν κατάλληλες προϋποθέσεις (κατάλληλα άτομα, στήριξη παραγωγών, φορέων, Χρηματοδότηση, κλπ., βλέπε παρακάτω ).





ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ



* Ίδρυση σχολών εκμάθησης παραδοσιακών τοπικών επαγγελμάτων (π.χ. γεωργικής μηχανολογίας, υφαντικής, ραπτικής, οικοκυρικής - κονσερβοποιίας, παρασκευή γλυκών κουταλιού, κλπ.), με σκοπό την ενίσχυση του εισοδήματος των κατοίκων και τη διατήρηση της τοπικής παράδοσης Η πρόταση αυτή θεωρείται άμεσης προτεραιότητας ως σχετιζόμενη με το Καμπάνειο Κληροδότημα.

* Δημιουργία αιολικού πάρκου για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η επικράτηση ευνοϊκών ανέμων συνηγορούν υπέρ της πρότασης αυτής (μαρτυρία, ο αριθμός ανεμόμυλων για άντληση νερού άρδευσης του οροπεδίου Λασιθίου).
* Ίδρυση δημοτικής συγκοινωνίας για τη διευκόλυνση της μετακίνησης των κατοίκων (μαθητών και άλλων) εντός της περιοχής, αν δεν υπάρχει ήδη.



Είναι κατανοητό ότι η υλοποίηση των παραπάνω προτάσεων μπορεί να γίνει μόνο σταδιακά και υπό τις παρακάτω προϋποθέσεις:



* Ύπαρξη κατοίκων στην περιοχή κατάλληλης ηλικίας και εξασφάλιση της κατανόησης και συνεργασίας τους.
* Εξασφάλιση της συνεργασίας ειδικών επιστημόνων με την απαραίτητη πείρα, που θα συντονίσουν και επιβλέψουν τις διάφορες φάσεις υλοποίησης.
* Εξασφάλιση των αναγκαίων πιστώσεων για την κάλυψη των δαπανών υλοποίησης. Η εξασφάλιση των πιστώσεων αυτών είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί από διάφορα προγράμματα Εθνικά και Ευρωπαϊκά που βρίσκονται σήμερα, ή θα βρίσκονται στο μέλλον, σε εξέλιξη. Προφανής είναι η ανάγκη αναζήτησης κατάλληλων ατόμων και φορέων για τη σύνταξη και υποβολή, αντίστοιχα, των προτάσεων για χρηματοδότηση.

ΠΡΟΤΕΙΝΟΝΤΕΣ



* Γεώργιος Εμμ. Χανιωτάκης, Γεωπόνος-Εντομολόγος, τ. Δ/ντής Ερευνών, Ε.Κ.Ε.Φ.Ε. "Δημόκριτος" (υπηρετήσας στο Οροπέδιο)



* Αριστείδης .Π. Οικονομόπουλος, Εντομολόγος, Ομότιμος Καθ/τής ΠΚ



* Ευάγγελος Μ. Σφακιωτάκης, Ομότιμος Καθηγητής Δενδροκομίας Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (καταγωγής Οροπεδίου).

Θέσεις για τον σχεδιασμό της Ανάπτυξης στις ορεινές περιοχές

Θέσεις για τον σχεδιασμό της Ανάπτυξης στις ορεινές περιοχές

Ο σχεδιασμός για την Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη της Υπαίθρου, με την έννοια πάντα της βιώσιμης ανάπτυξης, δηλαδή της οικονομικής μεγέθυνσης, της κοινωνικής συνοχής και της προστασίας του περιβάλλοντος, πρέπει να υιοθετήσει τις αρχές της βιώσιμης χωρικής ανταγωνιστικότητας σε συνδυασμό με την εισαγωγή των αρχών των βιώσιμων κοινοτήτων.

Η χωρική προσέγγιση της αγροτικής ανάπτυξης υιοθετείται σήμερα μετά την εφαρμογή των πολιτικών της εντατικοποίησης της αγροτικής παραγωγής και της πολιτικής των επιδοτήσεων στους αγρότες και άλλες ομάδες πληθυσμού. Η πολιτική της επιδίωξης χωρικής ανταγωνιστικότητας διαφοροποιεί, χωρίς κατ' ανάγκην να καταργεί, τις προηγούμενες πολιτικές, και ενσωματώνει τη χωροταξία, τους φορείς, τις αγορές και τις δημόσιες πολιτικές παρέμβασης. Στοχεύει στην αναζωογόνηση και τη σταδιακή ανασυγκρότηση των αγροτικών περιοχών και την προσαρμογή τους σε νέες λειτουργίες και ανάγκες.



Χωρική ανταγωνιστικότητα

Η χωρική ανταγωνιστικότητα σημαίνει την κοινωνική, περιβαλλοντική, οικονομική ανταγωνιστικότητα μιας περιοχής στον παγκοσμιοποιημένο χώρο. Σύμφωνα με αυτήν, μια περιοχή γίνεται ανταγωνιστική αν μπορεί να διασφαλίσει συνολικά την περιβαλλοντική, οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική της βιωσιμότητα, που βασίζεται σε διαδικασίες συνεργασίας και δικτύωσης διάφορων περιοχών. Η χωρική ανταγωνιστικότητα προϋποθέτει:

- την επιδίωξη συνολικής συνοχής με τη μεγιστοποίηση της συμβολής των ενδογενών πόρων της περιοχής

- τη συμμετοχή των τοπικών φορέων και θεσμών

- την εισαγωγή της καινοτομίας σε κάθε τομέα

- τη συνεργασία με άλλες περιοχές και

- τη συμπόρευση με τις περιφερειακές, εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές

Στα πλαίσια αυτά, απαιτείται η εκπόνηση Τοπικού Αναπτυξιακού Σχεδίου (Τ.Α.Σ.) που να επιδιώκει να αποκτήσουν οι τοπικοί φορείς και οι θεσμικές οργανώσεις την ικανότητα:

- Να διατηρούν, αξιοποιούν, ανανεώνουν το φυσικό περιβάλλον και την κληρονομιά τους, ανάγοντάς τα σε διακριτό στοιχείο της περιοχής τους.

- Να δρουν από κοινού στη βάση κοινής αντίληψης, εκφρασμένης από ένα αναπτυξιακό σχέδιο συμβατό με τα άλλα επίπεδα σχεδιασμού.

- Να παράγουν και να δημιουργούν τη μέγιστη παραμένουσα προστιθέμενη αξία στην περιοχή τους, καθιστώντας τα τοπικά προϊόντα και υπηρεσίες τοπικό συγκριτικό πλεονέκτημα.

- Να δημιουργούν σχέσεις συνεργασίας με άλλες περιοχές και τον υπόλοιπο κόσμο.

Το τελευταίο αυτό στοιχείο διαφοροποιεί τη χωρική προσέγγιση από την αυστηρά ενδογενή αντίληψη της ανάπτυξης των αρχών της δεκαετίας του '90.

Η τοπική ταυτότητα βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής, με βάση την οποία ανώνυμες περιοχές γίνονται επώνυμες και ευρύτερα γνωστές. Η περιοχή σχεδιασμού στην Ελλάδα πρέπει να είναι η γεωγραφική ενότητα ενός Καποδιστριακού Δήμου, για να μπορεί να συνδεθεί το Τοπικό Αναπτυξιακό Σχέδιο, με τον χωροταξικό σχεδιασμό (ΣΧΟΟΑΠ) και τις πηγές χρηματοδότησης (Επιχειρησιακά Προγράμματα Περιφέρειας και Δήμου).

Το ΤΑΣ αποτελεί μία εκ των κάτω προς τα άνω διατομεακή προσέγγιση της τοπικής ανάπτυξης, της οποίας η χωρική συνιστώσα θεσμοθετείται μέσω του ΣΧΟΟΑΠ, και που η υλοποίησή της διασφαλίζεται από τη δέσμευση συγκεκριμένων εθνικών, κοινοτικών και ιδιωτικών πόρων. Βάση του ΤΑΣ είναι το Τοπικό Κεφάλαιο, δηλαδή το σύνολο τω υλικών και άυλων στοιχείων μιας περιοχής που χαρακτηρίζονται πλεονεκτήματα ή μειονεκτήματά της (δραστηριότητες, τοπία, κληρονομιά, παράδοση, τεχνογνωσία), των οποίων τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά μπορούν να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη της περιοχής.

Το τοπικό Κεφάλαιο χωρίζεται σε οκτώ συνήθως συνιστώσες, των οποίων αξιολογείται το περιεχόμενο και η σχετική αναπτυξιακή βαρύτητα. Οι συνιστώσες αυτές είναι:

1) οι υλικοί πόροι και η διαχείρισή τους

2) ο πολιτισμός και η ταυτότητα της περιοχής

3) το ανθρώπινο δυναμικό

4) η άμεση και έμμεση τεχνογνωσία και οι ειδικές δεξιότητες

5) η διακυβέρνηση της περιοχής και οι χρηματοδοτικοί πόροι

6) οι δραστηριότητες και οι επιχειρήσεις

7) οι αγορές και οι εξωτερικές σχέσεις

8) η εικόνα που εκπέμπει η περιοχή και ο τρόπος που γίνεται αποδεκτή.

Η ανάπτυξη της στρατηγικής λαμβάνει υπόψη τη συμβολή κάθε συνιστώσας στην περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική ανταγωνιστικότητα της περιοχής, και προωθεί την ενίσχυση και αξιοποίηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του τοπικού κεφαλαίο προς την κατεύθυνση της ενίσχυσης της τοπικής ανταγωνιστικότητας με προτεραιότητα δράσεις που αναμένεται να έχουν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα.



Βιώσιμες Κοινότητες (Β.Κ)

Βιώσιμες κοινότητες ονομάζονται οι περιοχές όπου οι πολίτες θέλουν να ζουν και να εργάζονται σήμερα και στο μέλλον. Οι Β.Κ ανταποκρίνονται στις ποικίλες ανάγκες των σημερινών και αυριανών κατοίκων τους, αντιμετωπίζουν με ευαισθησία το περιβάλλον και συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας ζωής Είναι ασφαλείς, έχουν καλή οργάνωση και διαχείριση και προσφέρουν ίσες ευκαιρίες και υψηλού επιπέδου υπηρεσίες σε όλους.



Ισχυρά και ασθενή σημεία των ορεινών περιοχών της Κρήτης



Ι. Ισχυρά σημεία



- ποιότητα περιβάλλοντος

- μνημεία, παραδοσιακά σύνολα, μύθοι,

- πολιτισμός της καθημερινότητας, ήθη, έθιμα, επιβίωση της παράδοσης

- τοπικά προϊόντα ποιότητας,

- ελκυστικότητα του χώρου με εν δυνάμει «ζήτηση»



ΙΙ. Ασθενή σημεία

- σταδιακή υποβάθμιση του περιβάλλοντος και των οικισμών

- χαμηλά εισοδήματα, υψηλό ποσοστό «φτωχών»

- γήρανση, σταδιακή εγκατάλειψη οικισμών και καλλιεργειών

- η λειτουργία των κοινωνιών σε κλειστούς θύλακες

- ελλείψεις υποδομών

- χαμηλή ποιότητα υπηρεσιών

- κοινωνικά προβλήματα

- παραβατικότητα και εισοδήματα από μη σύννομες δραστηριότητες



Αρχές και κατευθύνσεις του σχεδιασμού



1. Σχέδιο ολοκληρωμένης Βιώσιμης Ανάπτυξης με άξονες την οικονομία, την κοινωνική ανάπτυξη και συνοχή και την προστασία του περιβάλλοντος

2. Ενίσχυση - αξιοποίηση των ισχυρών και άμβλυνση των ασθενών σημείων

3. Άρση της απομόνωσης/ Ενίσχυση προσπελασιμότητας - κάλυψη ελλείμματος βασικών υποδομών

4. Ανάδειξη της ελκυστικότητας των περιοχών (μνημεία, φύση, παράδοση)

5. Ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας με άξονα τα τοπικά προϊόντα, τον πολιτισμό, τον ειδικό τουρισμό και το περιβάλλον. Ενισχύσεις για επενδύσεις σε ντόπιους, απόδημους κλπ.

6. Αναδιάρθωση - εκσυγχρονισμός της κτηνοτροφίας

7. ΄Εμφαση στην παιδεία, τη σύγχρονη ολοήμερη εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση, ενίσχυση κάθε πολιτιστικής λειτουργίας

8. Στήριξη ή δημιουργία αναπτυξιακών, κοινωνικών, πολιτιστικών και εκπαιδευτικών δομών.

9. Τοπικό σχέδιο και πρόγραμμα σε κάθε γεωγραφική ενότητα με ενιαία χαρακτηριστικά με εξασφαλισμένους δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους, ενταγμένο στο ευρύτερο Επιχειρησιακό Σχέδιο

10. Επιστημονική στήριξη του προγράμματος σε όλους τους τομείς (οικονομία, κοινωνία, υγεία, περιβάλλον, πολιτιστική κληρονομιά κλπ.) με συμμετοχή ΑΕΙ, ειδικών επιστημόνων και εμπειρογνωμόνων, εκπροσώπων επιστημονικών φορέων και ιδιαίτερα του Πανεπιστημίου των Ορέων.

11. Συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας, της εκκλησίας, των αποδήμων και εθελοντών στην υποβολή, συζήτηση και υλοποίηση προτάσεων και επενδύσεων (αποκατάσταση κτισμάτων, δημιουργία συμβατών με την περιοχή επιχειρηματικών επενδύσεων, λοιπών δημόσιων και ιδιωτικών έργων, προώθηση τοπικών προϊόντων, ανάληψη πολιτιστικών, ενημερωτικών και εκπαιδευτικών πρωτοβουλιών κλπ.).

12. Θέσπιση κανόνων προστασίας και περιβαλλοντικής διαχείρισης (προστασία της φύσης, των μνημείων, βιολογικά προϊόντα.. Χρήσεις γης, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κήρυξη οικισμών και μνημείων ως διατηρητέων κλπ.).

13. Ευέλικτη χρηματοδότηση, μέσω εξασφάλισης από την πολιτεία ενός Κοινωνικού Κεφαλαίου που με βάση τις προτάσεις της επιστημονικής επιτροπής:

α) θα χρηματοδοτεί μελέτες, μικρές παρεμβάσεις και αποκαταστάσεις, επιμόρφωση, πολιτιστικές δράσεις, στήριξη μικρών επενδύσεων, χωρίς γραφειοκρατικές διαδικασίες

β) θα καλύπτει οικονομικά τις διαδικασίες προετοιμασίας, ωρίμανσης και ένταξης σε κοινοτικά και εθνικά προγράμματα δημόσιων έργων αλλά και μεγαλύτερης κλίμακας ιδιωτικών επενδύσεων, με δεδομένο ότι σήμερα οι τοπικές αρχές και οι κάτοικοι των περιοχών αυτών αδυνατούν να αξιοποιήσουν αυτές τις ευκαιρίες.



Ο ρόλος του Πανεπιστημίου των Ορέων στις περιοχές παρέμβασης



Ο ρόλος του Πανεπιστημίου των Ορέων στις περιοχές παρέμβασης πρέπει να είναι διπλός:

1) άμεσος: δράσεις εκπαίδευσης, βιωματικής κατάρτισης, πολιτισμού, μικρές πιλοτικές δράσεις συμβολής στην τοπική ανάπτυξη που υλοποιούνται από τις επιμέρους ομάδες του Πανεπιστημίου των Ορέων

2) έμμεσος: κυρίως συμβουλευτικός, που υλοποιείται με προτάσεις της ομάδας Ανάπτυξη/ Περιβάλλον και με συμμετοχή στελεχών του Πανεπιστημίου των Ορέων σε επιστημονικές επιτροπές που θα βοηθούν στους επιμέρους τομείς της τοπικής ανάπτυξης.



Παράδειγμα συμβολής του Πανεπιστημίου των Ορέων

Έχουν προκηρυχθεί τα προγράμματα για Νεανική και Γυναικεία Επιχειρηματικότητα. Το Πανεπιστήμιο των Ορέων ενημερώνει νέους ανθρώπους μιας περιοχής και παρέχει επιστημονική στήριξη στη διαμόρφωση μιας ιδέας σε μικρό επιχειρηματικό σχέδιο, καθώς και βοήθεια για τη συγγραφή της πρότασης ώστε να κατατεθεί σωστά η πρόταση στο πρόγραμμα και να έχει πιθανότητες αποδοχής.



Για να γίνει η συνολική παρέμβαση με επιτυχία , πρέπει το Πανεπιστήμιο των Ορέων να γνωρίζει καλά τον τόπο και τις τοπικές κοινωνίες. Τα πράγματα γίνονται πιο απλά με μεταφορά καλών πρακτικών που έχουν αναπτυχθεί στις ίδιες και κυρίως σε άλλες περιοχές. Μια υλοποιημένη καλή πρακτική αποτελεί πρότυπο για άλλους ενδιαφερόμενους. Αυτούς θα τους ανακαλύψει το Πανεπιστήμιο των Ορέων λειτουργώντας μέσα στις τοπικές κοινωνίες.

http://www.mountainsuniversity.gr/static/growth1.html